Tarihin Rayuwar Rumi (R.A) A Takaice

Suna

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī (Da Persian : جلال‌الدین محمّد رومی ), ko kuma kawai Rumi (30 Satumba 1207 - 17 Disamba 1273), mawaƙi ne na ƙarni na 13, Hanafi faqih, Masanin Islama mai girma. (Rumi a rayuwarsa ya rubuta baitoci 65,000).

Tarihin Rayuwar Rumi (R.A) A Taƙaice

Hoto: Poem analysis

Marubuci: Saliadeen Sicey

Rumi wanda ke nufin Jagoranmu, ɗaya ne daga cikin manyan mawaƙan Musulunci. Yawanci an san shi a duniyar masu magana da Ingilishi da suna Rumi. Shi masanin sufanci ne, masanin falsafa kuma mai son bil'adama. Mabiyansa sun kafa makarantar sufaye don ƙarfafawa da kuma farin ciki da koyarwarsa.

Haihuwa

An haifi Sufi Jalal al-Din Rumi Jalal al-Din Mohammad-e Balkhi a gefen daular Farisa, a Balkh a Afghanistan ta zamani (kodayake ana da'awar an haife shi a wani wuri a Tajikistan). A ranar 30 ga watan Satumba 1207. Ɗa ne ga Baha' al-Din-e Valad, wani sanannen malami kuma masanin tauhidi da kimiyya, dangin Rumi kusan su 2000 sun gudu lokacin da yake ƙarami, saboda mamayar Mongols, suka zauna a Samarkand sannan kuma suka koma Anatoliya. A 1224 Rumi ya auri Gauhar Khatun, wanda suka haifi 'ya'ya maza biyu tare. 

A cikin 1229, Sarkin Seljuk Turks ya gayyaci mahaifinsa don koyar da ilimin tauhidi a babban birnin ƙasar, Konya.

Rumi ya zama malami; Bayan an aika shi zuwa Aleppo da Dimashƙu, da bagadaza. Rumi ya kammala karatunsa na addini da shaida mai kyau, bayan rasuwar mahaifinsa, Rumi ya karɓi muƙaminsa kuma ya zama ɗaya daga cikin manyan malamai a ƙasar tun yana ɗan shekara 24.

Samun waƙoƙin Rumi gabaɗaya ya samo asali ne daga abokantakarsa da Shams al-Din Tabrizi. Wajen shekara ta 1244, Shams wani sufi mai tafiya ya isa Konya, yana wa'azi. 

Sa'adda ya je da shekaru 37 Rumi sun haɗu da malaminsa kuma amininsa Shams; Haɗuwar tasa sun canja rayuwarsu gaba ɗaya, su biyun ba kasafai suke rabuwa ba. An ce 'ya'yan Rumi da mabiyansa sun ji haushin Shams kuma suka kore shi daga garin. 

Bayan tafiyar Sham, Rumi ya jajanta wa kansa wajen rubuta waƙoƙi, rera waƙoƙi, da raye-raye, musamman ma raye-rayen da aka yi da su a kaɗe-kaɗe da ake yi wa laƙabi da whirling dervish. 

Duk da cewa kowanne ya zama madubi ga ɗan'uwansa, Shams ya ɓace ba sau ɗaya ba sau biyu ba. A karo na farko, ɗan Rumi Sultan Veled ya nemo shi ya same shi a Damascus. Ɓacewar sa ta biyu, ba a sake ganinsa ba har abada, kuma an yi imanin cewa wataƙila malaman tauhidi na addinin Islama ne suka kashe shi, ko kuma wasu mutanen Konya waɗanda suka ji haushinsa akan tasirinsa akan Rumi.

Nan da nan Rumi ya samu suna a matsayin mai hangen nesa mai cike da farin ciki, kuma ya sadaukar da sauran rayuwarsa wajen rubutu da ibada. Manyan ayyukan Rumi sun kasance tun bayan ɓacewar Shams: Diwan-e Shams-e Tabiz , ko “Waƙoƙin Shams da aka Tattara,” an rubuta su a cikin muryar Shams; Mathnawi,” wani lokaci ana kiransa da abin karantawa na Farisawa, kuma waƙar da aka fi karantawa a duniyar Musulmi; da kuma ayyuka daban-daban da suka haɗa da Fihe ma fih, "Magana"; wa'azin da aka tsara a lokuta.

Rumi ya kasance ɗaya daga cikin fitattun mawaka a duniya. Malamai irin su AJ Arberry, Franklin D. Lewis, Jawid Mojaddedi, da Reynold A. Nicholson sun fassara ayyukan Rumi zuwa tarin littafai a cikin Ingilishi.

Tasirin Rumi a zamani 

Rumi ya kasance mai mahimmanci a koyaushe. Waƙar soyayya ta Rumi ta sami tagomashi sosai a ƙasashen yamma da kuma a tsakanin sabbin matasan musulmi a duk faɗin duniyar musulmi, ga Turkawa, Afganistan, Iraniyawa, Tajik, da sauran musulmin Asiya ta tsakiya da kuma musulman Kudancin Asiya. An fassara ayyukansa a cikin harsuna da yawa a ko'ina, sauran al'adu da mutane a duniya a yanzu ma suna ƙara fahimtar Rumi sosai kuma a wasu lokuta, har ma suna ƙoƙarin bin koyarwarsa da hanyarsa.

Mene ne saƙon Rumi?

Saƙonnin soyayya, juriya, ƙarfafa kai, ci gaban ruhi, da faɗakarwa ta Rumi har yanzu suna da amfani ga masu sauraro a yau a cewar Shahram Shiva.

Kafa Ɗarikar Sufi Dervish 

Sufi whirling wani nau'i ne na zikiri wanda ya samo asali daga wasu ƙungiyoyin Sufaye, wanda har yanzu Sufaye Derwishes na Ɗarikar Mevlevi suke yi da sauran masu Bin Rifa'i-Marufi.

A matsayin nau'i na zikiri (ambaton Allah). Dervish kalma ce ta gama gari a tafarkin Sufanci; jujjuyawar wani ɓangare ne na zikiri.

Zawiyyar Mevlevi ko Mawlawiyya (Turkiyya: Mevlevilik ko Mevleviyye; Farisa: طریقت مولویه) ɗarikar Sufaye ce wacce ta samo asali daga Konya (wani birni a yanzu a Turkiyya; tsohon babban birnin masarautar Seljuk) wanda mabiyan Jalaluddin Muhammad Balkhi Rumi suka kafa. Rumi, mawaƙin Farisa na ƙarni na 13, kuma Sufi kuma masanin tauhidin Islama.

Mevlevis kuma ana kiran su da "dervishes whirling" saboda sananniyar al'adar da suke yi na jujjuyawa a yayin yin zikiri (ambaton Allah ). 

An kafa Mevlevi 1273; shekaru 752 da suka gabata Cibiyar Mevlevi ta na birnin Konya na ƙasar Turkey.

A cikin 2008, hukumar Tarihi Da Al'adu Ta Majalisar Ɗinkin Duniya (UNESCO) ta tabbatar da "Bikin Mevlevi Sema " a matsayin ɗaya daga cikin manyan abubuwan Ban Sha'awa na Al'adun Ɗan Adam.

Kimanin shekaru 752 da farawa Mevlevi al'ada ce bisa koyarwar Rumi, wanda aka fi sani da Mevlevi ko Mevlana, wanda yana ɗaya daga cikin manyan mawaƙan Musulunci.

Rasuwa

Rumi ya rasu ne a ranar 17 ga Disamba, 1273 Miladiyya yana da shekaru 66, an binne shi kusa da kabarin mahaifinsa a green dome a birnin konya. Yanzu wajen ya zama gidan tarihi na Mevlâna, wurin ya haɗa da masallaci, ɗakin rawa, da wuraren zama na dervish. Ana gudanar da Urs (biki na ruhi) kowace shekara a ranar 8 ga Disamba don tunawa da shi a Konya.

Karanta Sauran anan»

Karanta Tarihin Rayuwar Imam Al-Ghazali (R.A) A Takaice

Haihuwa

Sunansa Abu Hamid Ibn Muhammad al-Tusi al-Shafi al-Ghazali kuma an karrama shi da laƙabin "Hujjatul Islam", "Hujjar Musulunci". An haife shi a shekara ta 1058 Miladiyya (450H) a garin Tabran da ke gundumar Tous a lardin Khurasan (Iran). Mahaifinsa mai sana'ar auduga ne don haka ake kiransa da Ghazali. Iliminsa na farko ya samu ne daga malamai na gida, a garinsu. Sannan ya koma Jurjan (kusa da Tekun Kasbiya) ya yi karatu a wajen Imam Abu Nasr Ismaeli. Hanyar koyarwa ita ce ɗabi'a, malami zai gabatar da lacca kuma ɗalibai sun ɗauki rubutu su tattara su. Tun Ghazali yana matashi yake ƙwararren ɗalibi ne mai hazaƙa da kaifin basira.

Tarihin Rayuwar Imam Al-Ghazali (R.A) A Taƙaice

Hoto: Hikmah

Marubuci: Saliadeen Sicey

Farkon rayuwar Imam Ghazali

A wancan zamani akwai makarantu da kwalejoji da yawa a kowane babban gari da birni. Duk da haka, biranen Nishapur da Baghdad su ne biyu mafi shahara. Da yake Nishapur yana kusa da gida, Imam Ghazali ya yanke shawarar zuwa wurin. Anan Imam Al-Haramain, fitaccen malamin zamaninsa ya ke koyar da ɗalibai ilimomin Musulunci. Nishapur ta kasance ɗaya daga cikin shahararrun cibiyoyin koyo a duniyar musulmi. A cewar Shibli, an kafa kwalejin Islama ta farko a nan Nishapur da sunan Bahiqiyya. Imam Al-Haramain shi ne babban Mufti, gwamnati da jama'a su na girmama shi. Ya na da suna da matsayi mara misaltuwa.

Ba da jimawa ba Imam Ghazali ya samu matsayi na musamman a cikin ɗaliban Imam Al-Haramain. An naɗa shi a matsayin "Mueed", mataimakin malami. Imam Ghazali ya fara rubuta littattafai kuma malaminsa ya ƙarfafe shi a kan wannan aiki. Ba da daɗewa ba shahararsa ta fara yaɗuwa.

Rayuwa a Bagadaza

An naɗa Imam Ghazali a matsayin malami a wannan babbar cibiya. Nizamul Mulk shi kansa malami ne ƙwararre kuma yana son haɗuwar malamai a fadarsa, wacce ta kasance tamkar wajen al'umma ne don muhawara. Wannan ya bai wa matasa masana dama ba kawai don nuna ƙwarewar muhawara da zurfin karatun su ba, har don burge dangin sarauta. Imam Ghazali yana son karamci da muhawara a waɗannan lokuta. Ba da daɗewa ba sai ga hazaƙar Imam Ghazali ta bayyana, bahasinsa da laccoci da nasiharsa sun ƙayatar matuƙa. Hazaƙarsa a dukkan ɓangarorin ilimi ta tabbata kuma Nizamul Mulk ya gane haka.

A shekara ta 1092 miladiyya yana matashi ɗan shekara 34. Aka naɗa Imam Ghazali a matsayin shugaban Nizamiyya, wannan muƙamin ya na ɗaya daga cikin manya-manyan mukamai na farar hula kuma wurin da aka fi so a babban birnin daular musulmi. Imam Ghazali ya yi tasiri sosai a cikin gidan sarauta, ta yadda suke sauraransa, kuma suna yin aiki da nasiharsa. Imam Ghazali Ya shahara, ya yi arziki. Ya yi rayuwar jin daɗi, an shayar da shi da dukiyar duniya.

Imam Ghazali yana da buƙatu masu faɗi, falsafa da ruhi su ne batutuwan da ya fi so. Yayin da sha'awarsa ga Addini ta zurfafa sai ya zama mai sukar girman kai, dukiya da son matsayi. Duk ya bi ya tashi hankalinsa. Ya ji kamar ya bar Bagadaza ya yi ritaya zuwa cikin jeji. Imam Ghazali ya rubuta a cikin tarihin rayuwarsa na wannan zamanin na tsawon watanni shida ya ce: “Na kasance cikin tsananin damuwa har sai da na kasa magana, ko ci ko koyarwa. Daga ƙarshe na kamu da rashin lafiya, likitoci sun ce ba za su iya yin min magani ba”.

Tarihin rayuwarsa

Ya rubuta. “Na kai ga cewa ba za a iya samun albarkar lahira ba, ba tare da Taƙawa da barin sha’awa ta jiki ba, kuma hakan na faruwa ne da zarar son duniya ya gushe, har sai mutum ya bar duniya ya yi burin lahira. Dole ne mutum ya juyo da sauri ga Ubangijinsa gaba ɗaya, kuma hakan ba zai iya faruwa ba sai ya bar ɗaukaka da dukiya. Lokacin da na bincika kaina, na sami kaina da zurfin sha'awar duniya. Sa’ad da na yi nazarin dalilan da ke sa na yi lacca, na ga cewa don girma da matsayi ne kawai. Yanzu na tabbata cewa na tsaya a bakin bala'i. Na daɗe ina tunanin wannan halin.

Wata rana zan yanke shawarar barin Bagadaza in saki kaina daga wannan sarƙoƙi. Zan ɗauki mataki ɗaya bayan ɗaya. Da safe zan yi burin lahira, amma da yamma wannan sha'awar duniya zai mamaye tunanin. Sarƙar sha'awa ta jiki ta ja ni sai muryar imani ta ce tafi! Tafi! Sa'o'i kaɗan na rayuwa kawai suka rage duk da haka tafiya ta yi nisa, ayyukanku kawai don nunawa da ruɗi ne, idan ba ku shirya don lahira ba yanzu yaushe za ku yi haka?

A ƙarshe, na yanke shawarar barin Bagadaza. Malamai da jami’an gwamnati sun roƙe ni da in bar wannan shawara ta, suna masu cewa ‘wanda zai yi wa musulmi nasiha, ta yaya tafiyarsa za ta zama halas a Musulunci? Yayin da kowa ke faɗin haka, na san gaskiya don haka na tafi Sham.” (Al-Munqiz min Ad-dalal – Mai Ceto daga karkacewa).

Tafiya zuwa Damascus 

Imam Ghazali ya yi tattaki zuwa Dimashku domin ya zauna cikin kaɗaici, ya kuma shafe lokacinsa cikin ibada da tsarkakewa. Yana hawa can kan ƙololuwar husumiya ta yammacin masallacin Umayyawa ya zauna a can duk rana yana nutsewa cikin ambaton Allah da tadabburi. Haka kuma yana koyarwa a ɓangaren yammacin Masallacin. Bayan shekaru biyu na ibada da motsa jiki na ruhaniya ya yi ƙaura zuwa Kudus kuma ya zauna a husumiyar Dutse. Daga nan ya tafi garin Khaleef da ke gaɓar Yamma, a kabarin Annabi Ibrahim, ya yi alƙawari guda uku:

1. Kada ku taɓa ziyartar gidan masarauta.

2. Kar a taɓa karɓar kyaututtukan masarauta.

3. Kada ku taɓa yin muhawara da kowa.

Daga nan ya yanke shawarar zuwa Hajji. Tsawon shekaru goma, ya ci gaba da tafiya, a tafiyarsa ta gano kansa da neman gaskiya. Ta cikin hamada, dazuzzuka, birane da tsaunuka, galibi yana yada zango kusa da kaburburan tsarkakan bayin Allah.

A wannan lokacin Imam Ghazali ya rubuta littafai don koyarwa a makarantun hauza da shiryar da ɗalibai. Bayan ya kwashe tsawon shekaru goma yana yawo kuma ya sami zurfin fahimtar Musulunci, ya sake komawa Bagadaza. An karɓe shi da murna tare da sake ba da muƙamin daraktan Nizamiyya. Ana tunanin a nan ne ya rubuta Magnum Opus 'The Revival of Religious Sciences'. Wannan yana ɗaya daga cikin abubuwan da suka shafi ilimin Islama. lmam Ghazali ya koyar a Nizamiyya na ɗan lokaci kaɗan kafin ya koma garinsa Tabran. A nan ya kafa wata ƙaramar makarantar hauza inda yake koyarwa da jagorantar ɗalibai.

Imam Al-Haramain ya rasu a shekara ta 1086 miladiyya (475H), Imam Ghazali ya yanke shawarar barin Nishapur ya nufi Bagadaza. Wadda ita ce babbar cibiyar ilmantarwa kuma ƙarƙashin kulawar Nizamul Mulk, wanda ya gina babbar jami'a ta Nizamiyya.

Aiki

Imam Ghazali ya kasance ƙwararren marubuci, Maulana Shibli Nuamani ya haɗa jerin haruffa na dukkan ƙasidunsa da littafansa a cikin mujalladi 40 da littafai 67. Wasu daga cikin littattafan ana buga su cikin harsuna daban-daban, wasu kuma sun kasance a rubuce, amma wasu kuma ba a iya gano su ba, an ambaci sunayensu kawai.

Wasu daga cikin shahararrun littafan Imam Ghazali akwai:

1. Minhaaj ul Abidin – Shiri ne ga masu ibada.

2. Ihya 'Ulum al-Din - Farfaɗowar ilimin addini.

3. Kemiya Saadat - Asalin alheri.

4. Al-Munqiz min Ad-Dalal – Mai ceto daga karkacewa.

Gudunmawa 

Al-Ghazali ya ba da gudummawa sosai ga ci gaban tsarin ra'ayi na Sufanci da haɗin kai da karɓuwa a cikin addinin Musulunci. A matsayinsa na malamin addinin musulunci ya kasance a mazhaɓar Shafi'iyyah da kuma mazhaɓar tauhidi ta ashariya. Al-Ghazali ya sami laƙabi da yawa kamar su Zainul-Dīn ( زين الدين ) da Ḥujjat al-Islām ( حجة الإسلام ).

Ana kallonsa a matsayin babban memba na mazhaɓar Ashariyawa mai tasiri na falsafar Musulunci na farko kuma mafi mahimmancin mai ƙaryata Mutazilawa. Duk da haka, ya zaɓi ra'ayoyi daban-daban idan aka kwatanta da Ashariyawa. Imaninsa da tunaninsa sun sha bamban ta wasu ɓangarori daga mazhaɓar Ashariya.

Rasuwa

Ya rasu a ranar 14 ga watan Jamadi-al-Thani shekara ta 505 bayan hijira (1111 miladiyya) yana da shekaru 53. Ƙaninsa Ahmad Ghazali ya ba da labarin lokacinsa na ƙarshe, yana mai cewa: “A safiyar Litinin ne ya wayi gari ya yi alwala ya yi sallar Asuba sannan ya nemi mayafinsa, ya sumbace shi, sai ya ce: "Na yarda da umarnin Ubangijina", sai ya kwanta ya mutu.

Allah ya jikansa da rahama Amin.

Karanta Sauran anan»

Karanta Kammalallen Tarihin Rayuwar Sayyadina Abubakar (R.A)

Sunansa

Cikakken sunan sahabi Abubakar shi ne, Abdullahi ɗan Usmanu ɗan Amiru ɗan Amru ɗan Ka'abu ɗan Sa'adu ɗan Taimu ɗan Murratu. Zumuncinsa da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya haɗu ne a kakansa na shida "Murratu" wanda shi ma kaka ne na shida ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama.

Tarihin Rayuwar Sayyadina Abubakar (R.A)

Hoto: US Idyllic 

Marubuci: Saliadeen Sicey

Ana yi masa laƙabi da "Atiƙu", ana kuma kiransa Abubakar, sannan ya shahara da "Siddiƙu", sunan da ya samu bayan da ya gaskata Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama a lokacin da mutane ke ƙaryata shi.

Mahaifansa

Sunan babansa Usman. Ana kuma yi masa alkunya da Abu Ƙuhafa. Mahaifiyarsa sunanta Ummul Khair, Salmah ɗiyar Sakhr ita ma daga ƙabila ɗaya ta fito da babansa, wato ƙabilar Banu Taim wadda ƙaramar ƙabila ce ƙwarai idan aka kwatanta ta da irin Banu Abdi Manaf da Banu Makhzum da sauransu.

Haifuwarsa

An haife shi a garin Makka a shekara ta hamsin da ɗaya kafin Hijira. Don haka Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya girme shi da shekara biyu da watanni kaɗan.

Siffofinsa

Abubakar mutum ne fari, siriri, mai zurfin ido, da babban goshi. Ga shi kuma ya ɗan sunkuya kaɗan. Saboda sirirantakarsa, wando ba ya ɗauruwa da kyau a ƙugunsa.

Ɗabi'unsa da Halayensa

Abubakar Raliyallahu Anhu ya kasance ɗaya daga cikin fitattun 'yan kasuwa masu fatauci. An bayyana shi da halin kirki da kyauta. Ƙuraishawa na darajanta shi saboda dattakunsa da karamcinsa.

Yana daga cikin abin da ke bayyana kaifin hankalinsa, haramta wa kansa shan giya da ya yi shi da abokinsa Usman ɗan Affan. Ba wanda ya taɓa kurɓa ta daga cikinsu tun kafin bayyanar Musulunci.

An ba da labarin cewa, tun asali Abubakar ya haramta wa kansa shan giya ne saboda ya ga wani mutum da ya bugu da ita yana sanya hannunsa a cikin najasa ya kuma nufi bakinsa, kana idan ya ji wari sai ya janye hannunsa daga bakin. Daga nan ne Abubakar ya ƙyamace ta har ya yi rantsuwa ba zai sha ta ba.

Haka ma bai taɓa bautar gumaka ba domin da Allah ya nufi kawar da shi daga wannan sai mahaifinsa ya je da shi yana yaro ya kai shi a wurin gumaka ya sanar da shi cewa, ga iyayengijinsa nan waɗanda ake bauta, ya tafi ya bar shi a nan. Shi kuma Abubakar da ya ji yunwa sai ya roƙe su abinci bai ji sun ce masa uffan ba, ya roƙe su ruwa ba su ce masa ci kanka ba. Daga nan ya tofa ma su yawu, ya zage su, ya tafiyarsa yana mai tsananin ƙyamarsu da ƙaurace masu.

Haka ma Abubakar bai iya waƙa ba. Ba za mu yi mamakin waɗannan ɗabi'un na Siddiƙu ba sanin cewa, shi babban aboki ne, masoyi ga shugabanmu Sallallahu Alaihi Wasallama tun zamanin ƙuruciya har manyanci. Mutum na kirki kuwa daga abokanshi ake ganewa.

Iyalinsa

Abubakar Raliyallahu Anhu ya auri mata biyu kafin Musulunci, biyu bayan Musulunci. Matansa na farko sun haɗa da:

1. Ƙutailah ɗiyar Abdul Uzzah, wadda ta haifa masa Abdullahi da Asma'u.

2. Ummu Ruman ɗiyar Amir ‘yar ƙabilar Kinanata, wadda ta haifa masa Abdul Rahman da Uwar Muminai A'ishah.

Matansa na daga bisani kuwa sun haɗa da:

1. Asma'u Ɗiyar Umais, wadda ta fara auren Ja'afar Ɗan Abu Ɗalib. A bayan rasuwar Abubakar kuma ta auri Ali Ɗan Abu Ɗalib. A kowane gida daga gidajen uku da ta yi aure ta haifi Muhammad. A wurin Ali kuma ta haifi Yahya da Aunu kamar yadda za mu gani a nan gaba.

2. Habibah ɗiyar Kharijah daga cikin Ansaru (Mutanen Madina), Ya rasu ya bar ta da cikin 'yar autarsa Ummu Kulsum.

Matsayinsa kafin zuwan Musulunci

Abubakar ya yi fice a zamanin jahiliyya da ilmin da ake kira Ansab, sanin dangantakar mutane da tarihin gidajensu da abubuwan arziki ko rashin arzikin da suka gudana a tsakanin mutane ko a tsakanin ƙabilu. Sannan kuma shi ne wakilin reshen gidansu a majalisar zartastawa ta ƙuraishawa wadda ta haɗa rassa goma na wannan ƙabilar, kowane gida yana da aikinsa da wanda yake wakilatarsa.

Ga su kamar haka:

1. Banu Hashim: Su ke kula da shayar da alhazzai ruwa. Wakilinsu a Majlisa shi ne Abbas ɗan Abdul Muɗɗalib, baffan Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama. Wannan ofis nasu ya ci gaba da aiki bayan zuwan Musulunci.

2. Banu Umayyah: Su ke riƙe da tutar ƙuraishawa, kuma su ke riƙon ƙwarya duk lokacin da aka rasa shugaba kafin a haɗu a kan sabon da za a naɗa. Wakilinsu a Majlisa shi ne Abu Sufyan ɗan Harb.

3. Banu Naufal: Su ke kula da asusun tallafi na taimakon alhazan da guzuri ya yanke musu. Wakilinsu shi ne Al Haris ɗan Amir.

4. Banu Abdid Dar: Su ke kula da wanke Ka'aba da tufatar da ita. Wakilinsu shi ne Usman ɗan Ɗalha.

5. Banu Asad: Su ke da ofishin Sakatariya. Duk shawarar da aka yanke su ke sa mata hannu kafin a aiwatar da ita. Wakilinsu shi ne Yazid ɗan Zam'ah ɗan Aswad.

6. Banu Taim: Su ke da alhakin haɗa kuɗi don biyan diyya idan aka sasanta masu faɗa da kuma biyan bashi idan wani baƙuraishe ya kasa. Wakilinsu shi ne Abubakar ɗan Abu Ƙuhafa.

7. Banu Makhzum: Su ke kula da wurin ajiyar kayan yaƙi. Wakilinsu shi ne Khalid ɗan Walid.

8. Banu Adiyyin: Su ne masu kula da hulɗar ƙuraishawa da sauran ƙabilu, musamman a wajen sha'anin yaƙi da zaman lafiya. Kuma su ke da alhakin shelanta darajojin ƙabilarsu don ta yi kwarjini a idon sauran mutane. Wakilinsu shi ne Umar ɗan Khattab.

9. Banu Jumah: Su ke kula da ƙuri’ar da ake yi don neman sa'a in za a yi tafiya ko ciniki ko aure ko makamancinsu. Wakilinsu shi ne Safwan ɗan Umayyah.

10. Banu Sahm: Su ke kula da tattalin arziki da abinda ya shafi gumaka. Wakilinsu shi ne Al Haris ɗan Ƙais.

Musuluntarsa

Masana tarihi sun ruwaito cewa, tun kafin wahayi ya fara sauka ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama Abubakar ya yi wani mafarki wanda ya labarta shi ga babban malamin nan masanin addinin Nasara da ake ce ma Bahirah. Sai ya tambaye shi daga ina ka fito? Ya ce masa daga Makka. Ya ce, kai wane iri ne? Ya ce masa, Baƙuraishe. Ya ce, mene ne sana'arka? Ya ce, Fatauci. Bahira ya ce, idan Allah ya gaskata mafarkinka to, wani Manzo zai bayyana daga cikin jama'arka, za ka taimaka masa a rayuwarsa, kuma ka wakilce shi bayan mutuwarsa.  

A wata tafiya kuma da ya yi zuwa ƙasar Yaman ya samu bushara mai kama da wannan daga wurin wani malami daga ƙabilar Azd.

A lokacin da Allah Maɗaukakin Sarki ya aiko Manzonsa, Abubakar bai yi wata wata ba ya gaskata shi yana mai cewa, ba mu taɓa gwada ƙarya a kanka ba, kuma ka cancanci manzanci saboda tsaron amanarka da sada zumuncinka da kyakkyawar zamantakewarka da jama'a. Daga nan kuma Abubakar ya ci gaba da zama na hannun daman Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama har in da mai raba masoya ta raba su.

Gudunmawarsa ga Addini

Kasancewarsa mutum mai arziki, dattijo, kuma na hannun daman Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ba shi damar taimaka ma addinin Musulunci ta hanyoyi da dama; A Makka ya kasance mai bada kariya ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama daga musgunawa da cin zarafin da mushrikai su ke masa. Har ma Ali Ɗan Abu Ɗalib (R.A) yake cewa, bayan mutuwar Abu Ɗalib babu wanda yake ce wa kafirai tinƙanzil idan suna musguna ma Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama sai Abubakar. Ga kuma dukiyarsa da ya yi amfani da ita wajen ci gaban addini har ma Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da kansa yake cewa, "Dukiyar kowa ba ta amfane ni ba kamar yadda dukiyar Abubakar ta amfane ni".

Abubakar ya taya Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama wajen kiran mutane zuwa ga Musulunci inda ya janyo musuluntar kusan dukkan muƙarrabansa da amintattunsa kamar su Usmanu ɗan Affan da Zubairu ɗan Awwam da Ɗalhatu ɗan Ubaidullah da Abdur Rahman ɗan Aufu da Sa'adu ɗan Abu Waƙƙas waɗanda dukkansu suna cikin mutane goma da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi wa bushara da aljanna. Sannan daga bisani ya musuluntar da Usmanu ɗan Maz'un da Amiru (Abu Ubaidah) ɗan Jarrah da Arƙamu ɗan Abul Arƙam da Abu Salamata al Makhzumi waɗanda su ne magabatan farko a shiga Musulunci.

Abubakar ya gina wani ƙaramin Masallaci a farfajiyar gidansa da ke Makka inda yake Sallah da karatun Alƙur'ani. Ga shi kuwa mutum mai daɗin sauti da laushin murya wadda yake garwaya ta da kukan tsoron Allah, abinda ya sa da dama daga talakawan Makka suka rinƙa zuwa saurarensa, wasunsu kuma a dalilin haka suka musulunta. Kuma duk barazanar da mush'rikai su ka yi masa a kan wannan ba ta sa ya daina ba.

A lokacin da yawan musulmi ya kai mutum tamanin da uku sai Abubakar ya nemi manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da su fito fili su yi kira zuwa ga gaskiya. Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya lurar da shi irin haɗarin da ke tattare da ɗaukar wannan mataki a daidai wannan lokaci, amma Abubakar ya nace akan cewa sai su gwada sa’arsu. Hakan ko aka yi. To, amma fa ba wanda ya biya harajin wannan kasada sai shi Abubakar ɗin. Domin kuwa fitowar su ke da wuya, da suka isa masallaci sai Abubakar ya tashi don ya gabatar da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama zuwa ga mutane. 

Ai kuwa ba su bari ya rufe bakinsa ba sai suka fara yi wa musulmi a ture cikin masallaci mai alfarma. Nan take kuwa suka tarwatsa taron musulmi. Sannan suka far ma Abubakar da duka har sai da suka kai shi ƙasa. Sannan Utbatu ɗan Rabi’ata ya ɗare akan cikinsa yana amfani da takalma wajen dukan fuskarsa. Bai gushe ba yana yi masa duka har sai da hankalinsa ya gushe, fuskarsa ta yi jinajina har ba a iya bambanta hancinsa da bakinsa.

Ƙabilar Abubakar ta Banu Taimin sun yo ciri don su ceci ɗan uwansu. Amma koda suka zo gayya ta gama aiki, mush'rikai sun yi ta’adin da suke so akan Abubakar. Suka ɗauke shi a halin suma suna tsammanin ya mutu suka kuma lashi takobin idan ya mutu za su kashe Utbatu ɗan Rabi’ata abinda kuwa da ya faru babu shakka zai haifar da wani gagarumin yaƙi a tsakanin ƙuraishawa. Amma sai Allah ya kiyaye, Abubakar ya farfaɗo can a cikin dare. Kalma ta farko kuwa da ta fito bakinsa ita ce, "Ina Manzon Allah?"

Damuna Baki Mugunta 

Abubakar ya yi amfani da dukiyarsa wajen sayen bayi, talakawa waɗanda ake azabtar da su a kan Musulunci kamar Amiru ɗan Fuhairata wanda yake ya haɗa uwa da 'yarsa Nana A'ishah. Abubakar ya saye shi daga hannun Ɗufail ɗan Abdullahi ɗan Haris wanda yake azabtar da shi. Sannan Abubakar ya 'yanta shi, ya samu damar yin addininsa har ma ya halarci yaƙe-yaƙen Badar da Uhud, ya kuma samu shahada a yaƙin Mu'unah.

Haka shi ma Bilal Ɗan Abu Rabah (Ladanin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama) Abubakar ya same shi ana azabtar da shi sai ya saye shi daga mai gidansa Umayyatu ɗan Khalaf, ya 'yanta shi. Shi ma kuma ya halarci yaƙe-yaƙen Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama.

Sai Zinnirah, wata baiwar Allah da Umar ɗan Khaɗɗabi ya mallake ta kafin musuluntarsa, ya kuwa rinƙa azabtar da ita har sai da ta rasa idanunta, Sannan sai Mushrikai suka ce, Lata da Uzza sun la'ance ta shi ya sa ta ma kance amma imaninta da Allah ya sa Maɗaukakin Sarki ya mai da mata da ganinta, sai suka ce, wannan yana cikin sihirin Manzon Allah. A kan wannan baiwar Allah da izgilin da mushrikai ke yi wa Musulunci a kanta aya ta sha ɗaya daga suratul Ahƙaf ta sauka. Abubakar ya fitar da ita daga ƙangin bauta don ta samu 'yancin ba da tata gudummawa ga addinin Allah.

Ba waɗannan kaɗai Abubakar ya saya ya 'yanta su saboda Allah ba, akwai wasu bayi daga ƙabilun Banu Adiyyin da Banu Abdi Shamsin su ma sun more ma karamcin Abubakar da kishinsa ga addini wajen samun wannan babbar garaɓasar da yake neman yardar Allah da Manzonsa a kanta.

Wasu daga cikin darajojinsa

Babu wani daga cikin Sahabban Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama wanda ya tara darajoji, musamman waɗanda ya keɓanta da su kamar Sayyadina Abubakar (R.A) Daga cikin darajojinsa akwai tsananin kusancinsa ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da kasancewarsa abokin sirrinsa. Misali shi kaɗai ne wanda Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya sanar da shi yana son Hafsah kafin ya yi maganar aurenta. Ga kuma ayoyin Alƙur'ani da suka sauka suna yaba ma halayensa na jarunta da karimci da tsoron Allah.

Ga shi kuma ya tara dukkan ayyukan alheri da suka sa za a kira shi ta dukkan ƙofofin aljanna, ga kuma fifikonsa na ilimi a kan sauran Sahabbai, domin dukkansu sun aminta cewa, bayan dai ya keɓanta da sanin ilmin nasaba (Dangatakar mutane da sanin tarihin kakanninsu) kuma shi ne ya fi su ilimi daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama. Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi mafarkin an kawo masa madara a cikin wata ƙwarya sai ya sha har ta gudana a tsakanin fatarsa da tsokarsa, sannan sai ya bai wa Abubakar. Sahabbai suka fassara wannan da cewa, ilmin da Allah ya ba shi ne ya rage wa Abubakar. Sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce, kun yi daidai! Kun yi daidai!!.

Abubakar kuma shi ne mafi tsentseni da tsoron Allah a cikinsu. Saboda tsentseninsa ne ya taɓa amaye madarar da ya sha domin ya yi shakkar halalcinta. Haka kuma Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ba shi shedar tawali'u da rashin girman kai a lokacin da ya ce masa, kai ba ka jan wandonka saboda girman kai. Imaninsa kuwa ya rinjayi na sauran jama'a kamar yadda Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya bayyana a wurare da dama.

Shi kaɗai ne yake fatawa a gaban Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama, shi kuma kaɗai ne yake wakiltarsa a abinda ya keɓance shi kamar limancin Sallah da jagorancin Hajji da makamantansu.

Jarumtakarsa da tsayuwar ra'ayinsa

Da yawa daga marubuta tarihi suna kallon Abubakar a matsayin mutum mai rauni, maras kuzari, wanda sanyin halinsa ya rinjayi ƙarfin jikinsa. Sukan ɗauki Umar a matsayin ƙaƙƙarfa, matsananci, mai kazar kazar. Wannan sai ya sa mafi yawan makaranta suka kuskuri fahimtar wane irin mutum ne shi Abubakar.

Ga wasu 'yan misalai a gurguje da za su wargaza wannan gurguwar fahimta nan take:

An tambayi sayyiduna Ali Raliyallahu Anhu wane ne duk ya fi ku jarunta? Sai ya ce, ba shakka ni ban taɓa fito na fito da namiji ba sai na kada shi amma a cikinmu babban jarumi shi ne Abubakar. Sai Ali ya ba da labarin irin bajintar Abubakar a ranar da aka yi yaƙin Badar wanda shi ne karo na farko da Musulmi suka fara sanin yaƙi.

Ba dai wani yaƙin da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya fita ba tare da Abubakar yana tare da shi ba. Ya kuma shugabantar da shi a kan rundunar yaƙi ba sau ɗaya ba, kuma ba inda ya je ba tare da Allah ya ba shi nasara ba. Misali a shekara ta bakwai bayan hijira shi ya jagoranci rundunar da ta yaƙi Banu Fizarah ya ganimanto dukiyarsu. Sannan shi yake riƙe da tuta a yaƙin da ya fi kowane tsananta a kan Musulmi, shi ne yaƙin Tabuka. A ranar yaƙin Hunaini kuwa Musulmi sun sha wahalar da ta sa akasarinsu suka ja da baya kamar yadda Allah ya faɗa a aya ta 25 a Suratu Ali Imran. Amma duk da haka Abubakar ya tsaya wurin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama yana ba shi kariya tare da 'yan kaɗan daga cikin Sahabbai waɗanda suka haɗa da Umar da Ali da Fadlu ɗan Abbas da babansa Abbas da Usamatu da Abu Sufyan ɗan Harisu. To, wane irin kuzari mu ke nema ga wanda yake a duk yaƙe-yaƙe shi ne yake tare da jagoran tafiya Sallallahu Alaihi Wasallama? Wannan shi ne raggo? A dai sake nazari!

Wani muhimmin abu game da Abubakar shi ne kasancewarsa mai tsayayyen ra'ayi wanda ba a saurin girgiza shi. Wannan ɗabi'a ce da ta ke taimakon shugaba ainun. Mu tuna yadda Umar ya rinƙa jayayya da shi a kan yaƙar waɗanda suka soke rukunin Zakka wai da hujjar cewa, Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ne kawai Allah ya ce ya karɓe ta, tun da kuwa ya cika babu sauran ba da Zakka. A daidai lokacin da Umar ke ganin a dakatar da yaƙarsu har komai ya koma daidai, Abubakar ya nace a kan wajabcin yaƙarsu kuma daga ƙarshe Umar ya gamsu, sannan Allah ya ba su nasara. Abubakar ya kuma yi jayayya da Usamatu ɗan Zaidu da mafi yawancin Sahabbai a kan tafiyar rundunar Usamatu ɗin bayan cikawar Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama. Duk a waɗannan wurare Abubakar shi kaɗai yake a ra'ayinsa, kuma bai ja da baya ba har sai da Allah ya nuna wa mutane cewa ra'ayin nasa shi ne daidai.

Wane irin kuzari muke nema ga Abubakar, mutumin da kowa ya ruɗe a lokacin wafatin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama har ba mai iya ba da sanarwar haka sai shi? wanda ya yanke hanzarin duk mai wata shakka ko mai nufin ya sauya tafiya bayan cikawar Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama a cikin wannan haɗaɗɗiyar huɗubar tasa? Irin wannan huɗubar ce kuma ya yi wadda ta raba gardama a Saƙifa lokacin zaɓen khalifa na farko.

Daga cikin siffofin jagoranci da Abubakar yake da su akwai zurfin nazari da hangen nesa waɗanda ya same su saboda tsawon daɗewa tare da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama. Duba yadda su ka yi da Umar ranar Hudaibiyah, ranar da mushrikai suka hana su shiga garinsu na asali, Makka, wanda suka nufa don su girmama ɗakin Allah, su yi Umrah sannan su koma wurin hijirarsu. A wannan ranar Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya hangi wani abin da sauran Musulmi ba su hanga ba wanda ya sa ya ce, a yau duk sharaɗin da suka ba ni zan karɓa. Daga ƙarshe mushrikai suka nemi Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya kwance haramarsa, ga shi kuwa yana dab da shiga garin Makka. Suka ce, sai ya koma har bayan shekara ɗaya za su yi masa iznin sake dawowa. Suka kuma ɗora masa alhakin mayar da duk wanda ya musulunta daga ranar nan idan ya yi hijira, a yayin da suka sharɗanta ma kansu in wani ya yi ridda ya baro Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ba za su mayar da shi ba. Duk dai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce ya yarda. A nan ne Musulmi suka ɗaure fuska, Umar kuwa yazo wajen Abubakar yana so ya yi masa tambaya. Abubakar ya ce, bismillah! Umar ya ce, ashe ba mu muke a kan gaskiya, su suke a kan ƙarya ba? Abubakar ya ce, haka ne. Ashe Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama bai gaya mana Allah ya yi alƙawarin za mu shiga Masallaci mai alfarma ba? Ya ce, haka ne. To, don me za mu ɗauki wulaƙanci a addininmu?

A nan ne Abubakar ya ce masa, shin ka san cewa shi Manzon Allah ne? Umar ya ce, eh. Ya ce, to, zai saɓa masa ne? Ya ce, a’a. Ya ce, to, da ya ce Allah ya yi mana alƙawarin shiga Makka ya gaya maka cewa a wannan shekarar ne? ya ce, a'a. Ya ce, to, ka jira Allah zai cika ma Manzonsa alƙawarin da ya yi masa, kuma ba zai taɓa tozarta shi ba. Mu lura da irin nazarinsa da hangen nesa da ƙarfin imaninsa da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama. Wannan shi ya sa Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya fi karkata ga ra'ayinsa idan aka zo wajen shawara kamar yadda ya faru bayan yaƙin Badar game da fursunonin da aka kama, Umar yana ganin a kashe su a huta, a yayin da shi kuma Abubakar yake ganin a fanshe su don a kyautata ma zumunta, a nemi ƙarin ƙarfi da kuɗin fansar, a kuma yi fatar su shiriya a dalilin afuwar da aka yi mu su. Sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya bi shawarar Abubakar.

 Tarihin Sayyadina Abubakar Dan Abu Kuhafa Kashi Na Biyar (5)

Abubakar Na Manzon Allah 

Nuni ya ishi mai hankali

Tun kafin cikawarsa Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya bayyana ma Musulmi sha'awarsa ga khalifantar da Abubakar a madadinsa. Ga shi dai shi ne Amirul Hajji guda ɗaya da aka taɓa yi a zamanin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama, ga kuma shi an umurce shi da ba da Sallah.

Wasu mutane kuma sun nemi Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya faɗa musu inda zas u kai zakkarsu a bayan rayuwarsa sai ya ce, su kai ma Abubakar. A yayin da ya yi ma wata mace hukunci kuwa ya ce mata, ki dawo lokaci kaza, sai ta ce, to in ban tarar da kai ba fa? Tana nufin in rai ya yi halinsa. Sai Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce ma ta, sai ki je ki samu Abubakar.

To, in ko har ya kasance Abubakar shi zai jagoranci sallah da hajji da sha'anin zakkah, kuma ya yanke hukunci a tsakanin mutane to, ina wani shugaba ba shi ba?

Wani lokacin ma Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya kan yi umurni da a kira masa Abubakar da iyalansa don ya ba da wasicin gare su amma kuma sai ya fasa yana mai ƙarawa da cewa, Allah ba zai bari a kauce ma Abubakar ba, Musulmi ma kuma ba za su yi hakan ba. Lokaci na ƙarshe da haka ta faru shi ne a daren juma'arsa ta ƙarshe a duniya in da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce, a kawo masa takarda zai sa a rubuta alƙawari wanda zai hana saɓani, amma sai sayyiduna Umar ya ce, kar ku matsa ma Manzon Allah, ga littafin Allah a gabanmu, me kuke nema daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama? Ai zafin ciwon da yake fama da shi ya ishe shi. Da aka soma maganganu akai sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce, ku tashi ku ba ni wuri! Bai kuma sake wannan maganar ba a sauran wuni huɗu da ya yi bayan haka a duniya.

Abubakar ya zama khalifan farko

Ba zai yiwu ga duk wata al'umma mai cin gashin kanta ba ta wayi gari kuma ta maraita ba wani shugaba a kanta. Wannan shi zai fassara irin hanzarin da aka yi wajen tsayar da wanda zai gaji Manzon Rahmah Sallallahu Alaihi Wasallama.

A yammacin ranar litinin ne wadda Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya cika a cikinta, Abubakar ya samu labarin cewa, Ansaru, mutanen Madina sun yi gangami a wani waje da ake kira Saƙifa, can arewacin birni, sun fara nazarin sha'anin khalifanci a bayan Manzo Sallallahu Alaihi Wasallama. Kaitsaye Abubakar ya tasar ma wurin wannan taron na Ansar domin ya gane ma idonsa irin wainar da ake toyawa. A tare da shi akwai mutane biyu daga cikin manyan Muhajirai, su ne; Umar ɗan Khaɗɗabi da Amiru (Abu Ubaidata) ɗan Jarrah waɗanda bisa ga sa'a ne ya haɗu da su ba tare da an je nemansu don su halarci taron ba.

Da Abubakar ya iso wurin taron sai ya nemi su gabatar masa da bayanin abin da su ke ciki. Magabata daga cikinsu su ka yi jawabai cike da yabawa ga kawunansu da bayyana irin matsayinsu a Musulunci. Umar ya so a ba shi dama bayan haka ya yi magana, amma Abubakar ya neme shi da ya dakata. Sannan shi Abubakar ɗin ya yi wani gajeren jawabi wanda ya tabbatar ma Ansaru da duk abin da suka faɗi na falala har ma da ƙari a kan hakan. Ya ƙara da cewa, amma kuma kun sani mutane ba za su iya miƙa wuya ga wata ƙabila ba sai ta ƙuraishawa. Wannan shi ya sa Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ba da umurnin tsayar da khalifanci a cikinsu. Sannan ya tambayi ɗaya daga cikin manyan shugabannin Ansar, Sa'adu ɗan Ubadah (wanda shi ne Ansar su ke son su naɗa a matsayin khalifa) cewa, ko ka ji wannan bayani daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama? Sa'adu ya ce, eh.

Ganin haka ta faru, ga gaskiya ta fito a fili cewa, akwai matsala wani ba Baƙuraishe ba ya jiɓinci wannan lamari, kuma ga umurnin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama wanda shugaban nasu ya yi iƙirari a kansa, sai jikinsu ya yi sanyi, ya kasance ba abinda ya rage a kansu sai miƙa wuya ga gaskiya. Don haka nan take Abubakar ya ce ma su, to, in haka ne, ni na aminta ku naɗa ɗayan waɗannan biyu da ke tare da ni Umar ko Abu Ubaidah domin kowannensu ya cancanta.

Faɗin haka da Abubakar ya yi sai wani daga cikin Ansaru ya ce, ni na samar muku da wata mafita mai sauƙi ita ce, a naɗa shugabanni biyu, ɗaya daga cikinku ɗaya daga cikinmu. Sai Zaidu ɗan Sabitu (ɗaya daga cikin Ansar ɗin har wayau) ya ce, a'a, gaskiya dai ita ce, Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama shi ne ya kasance shugaba, mu kuma mu ne mataimakansa. Don haka, su naɗa khalifa mu kuma mu taimaka masa. A nan ne Umar ya yi wata magana wadda ta daɗa kashe musu jiki baki ɗaya. Ya ce, ya ku jama'a! Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama fa shi ne ya naɗa Abubakar don ya ba mu Sallah. A cikinmu wane ne yake iya mayar da shi baya shi ya shiga gaba?

Da haka dai Umar ya nemi amincewar Abubakar don ya yi masa mubaya'a. Nan take kuma sauran jama'a gaba ɗaya suka mara masa baya ba tare da wata jayayya da ta biyo bayan hakan ba. Washegari ranar talata Abubakar ya zauna a kan mimbari sauran al'umma su ka yi tasu mubaya'a musamman Muhajirai da aka yi wancan taron ba da su ba.

Ko Ali ya yi mubaya'a ga Abubakar?

Manazarta sun ƙari junansu sani a kan wannan magana. Abinda yake tabbatacce dai shi ne, Ali ya yi mubaya'a ga Abubakar amma ba a cikin gangamin farko da aka yi ranar talata ba. To, ko akwai wani jinkiri mai yawa a tsakanin mubaya'arsa da ta sauran Sahabbai? Kuma mene ne dalilin haka? Wannan shi ne muhallin da masana su ke saɓani a kansa.

Akwai dai wata muhimmiyar rana da Abubakar ya yi huɗuba wadda a cikinta yake cewa, Wallahi ban taɓa kwaɗayin sarauta ba a dare ko a safiya, ban kuma taɓa roƙon Allah a kanta ba a sarari ko a ɓoye. Bayan haka ne sai Ali da Zubairu suka tashi suka ba da hanzarinsu ga Abubakar, suna cewa, mu daman mun yarda da cancantarka ga wannan al'amari, domin mun san matsayinka a wurin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama, kuma mun san ya umurce ka da ka bada Sallah, amma mun ji zafin ba a yi shawara da mu ba.

A ruwayar Abu Sa'id al Khudri cewa ya yi, Abubakar ya duba a cikin mutane yana kan mumbari bai ga fuskar Ali ba, sai ya aika kiransa ya ce masa, ya aka yi ka na ƙanin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama kuma surukinsa sannan ka ke son ka raba kan Musulmi? Sai Ali ya ce masa, kada ka damu, ya miƙa hannunsa ya yi masa mubaya'a.

Daga cikin ra'ayoyin malamai kan fassara rashin gaggawar mubaya'arsa akwai masu alaƙanta shi da cewa, Fatimah (A.S) matarsa ta nemi a raba gadon mahaifinta Sallallahu Alaihi Wasallama domin a ba ta nata kaso. Abubakar kuwa ya sanar da ita abinda ya ji daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama cewa, su Annabawa ba a gadonsu, abin da duk suka bari ya zama sadaƙa ga Musulmi. Fatimah ta yi fushi a kan wannan magana kuma ba ta sake yi masa maganar ba har Allah ya karɓi ranta.

Duk da kasancewar Abubakar ba ya da laifi a cikin wannan lamari, amma an ruwaito ya je ya roƙi afuwarta a kan fushin da ta yi kuma ta yafe masa.

A ra'ayin wasu marubuta, wannan rashin jituwa a tsakanin khalifa da uwar gidan Ali shi ya janyo jinkirin da Ali ya yi wajen ba da mubaya'arsa. To, amma ruwayar da mu ka ambata a baya tana nuna cewa, damuwarsa a kan rashin shawartarsa ne a lokacin da aka naɗa khalifa shi ya kawo jinkirin mubaya’arsa.

            

Duk yadda al'amarin ya kasance dai, Ali ya yi mubaya'a ga khalifa Abubakar, ko da farko ko kuma daga baya. Kuma ya shiga a cikin sha'anin gwamnatinsa, ya yi yaƙi a rundunonin da su ka yi faɗa da waɗanda su ka yi ridda da waɗanda suka soke rukunin zakka. Kamar yadda ya bada gudunmawa mai yawa wajen tafiyar da mulkin Abubakar ta hanyar shawarwarinsa masu amfani.

Jinkirin da ya yi kuma ba zai kawo giɓi a sha'anin shugabanci ba, domin kamar yadda za mu gani a nan gaba, ba wani shugaban da bai gamu da irin wannan ba har shi kansa sayyiduna Ali a lokacin da nasa khalifancin ya kama.

Ayyukan Abubakar a lokacin shugabancinsa

Duk da ƙarancin lokacinsa, Abubakar ya yi ayyuka masu muhimmanci kuma masu yawan gaske waɗanda suka yaɗa manufofin Musulunci suka kafa daularsa, kana suka ba shi kariya daga sharrin maƙiya.

Tun da farko da karɓar aikinsa sai da ya shigar da duk sauran dukiyar da ya mallaka a cikin taskar gwamnati a matsayin sadaka zuwa ga Musulmi. Sannan ya ci gaba da sana'arsa kamar yadda ya saba. Daga bisani Umar ya lura da rashin yiwuwar haɗa aikin khalifa da kasuwanci inda ya nemi Abubakar ya dakatar da kasuwancinsa a yanka masa albashi. A lokacin da ya buƙaci ƙarin albashi kuwa sai da Sarkin Musulmi Abubakar ya nemi iznin jama'a a kan mimbari suka aminta sai dai wani mutumin ƙauye guda ɗaya da ya ce su ba su aminta ba. Abubakar ya ce masa, ai ku mutanen karkara 'yan amshi ne ga mutanen birni, in sun yarda ku sai dai ku ce Amin.

Abubakar ya kasance mai darajanta Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ƙwarai da gaske. Shi ya sa a lokacin da ya karɓi dukiyar farko a halifancinsa wadda ta zo masa daga Bahrain sai ya shelanta cewa, duk wanda Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi masa wani alƙawari to, ya zo mu cika masa. Haka kuwa ya biya duk bashin alƙawurran da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi.

Daga cikin ayyukan khalifa Abubakar akwai tattara Alƙur'ani da ya yi. Wannan kuwa ya faru ne a lokacin da aka ƙarasa yaƙin Yamamah, aka fatattaki sojojin Musailamah, sai Abubakar ya lura da cewa, mahardatan Alƙur'ani da yawa sun kwanta dama. A nan ne ya yanke shawarar a tattara Alƙur'ani wuri ɗaya a matsayin littafi a maimakon a dogara ga mahaddata waɗanda yaƙe-yaƙe na iya kawowa baya gare su.

Kasancewar sahabbai sun tarbiyyantu a kan bin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama sau da ƙafa, Umar ya yi jayayya da Abubakar a kan wannan ra'ayi nasa yana mai cewa, ya za ka aikata abin da Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama bai aikata ba? Abubakar ya nace a kan ra'ayinsa yana lurar da shi cewa, wannan aikin alheri ne da Annabi zai yi farin ciki da al'ummarsa idan ta yi shi. Kuma ma dole ne a ɗauki wannan mataki don kare shi Alƙur'anin daga ɓacewa.

Wannan hangen nesan na Abubakar ya taimaka ainun wajen sadar da littafin Allah zuwa ga jama'a a wurare daban-daban na duniya ba tare da wani sauyi a cikinsa ba sai fa irin bambancin da ke akwai na karatun wasu kalmomi (ƙira'oi) wanda tun a zamanin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama shi ya ba da izninsa don yalwantawa.

Yaƙe-yaƙen da a ka yi a lokacinsa

Abubakar ya karɓi ragamar khalifanci a lokacin da Larabawa su ka yi ridda suka fice daga addinin Musulunci in ban da mazaunan waɗannan birane, su ne; Makka da Madinah da Ɗa'ifa da Bahrain. 

Kwarjinin daular Musulunci ya kusa ya tafi ga baki ɗaya daga idon mutane ganin cewa jagoran tafiya ya kau daga duniya. A wannan lokacin ne wasu maƙaryata suka bayyana kamar Al Aswad Al Anasi a ƙasar yaman, da Musailamah Al Thaƙafi a Yamamah, da Ɗulaihah Al Asadi a ƙasar Najdu, dukkansu suna da'awar annabta. Ita ma Sajahi wata mata ce da ta yi irin wannan da’awa ta ƙarya.

Siddiƙu ya fuskanci wannan ƙabubale da zuciya mai ƙarfin imani da nasarar Allah, babu ja da baya.

Tun da farko sai ya zartas da ci gaban tafiyar rundunar Usamatu wadda Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya aike ta zuwa ƙasashen Balƙa'u a kudancin Jordan da Darum ta kudancin Falasɗinu kusa da yankin Gaza domin su yaƙe su, su yi kira zuwa ga Musulunci. Wannan shawara da Abubakar ya yanke ta gamu da ja in ja sosai daga ɓangaren Sahabbai har ma da shi Usamatu ɗin kansa, ganin cewa yanayi ya canza, ya kamata Musulmi su damu da gyara cikin gida maimakon neman fita waje, kuma musamman ƙasashen da suke cikin riƙon Rumawa ƙasa ta biyu a wajen ƙarfin yaƙi da makamai a duniya.

Abubakar dai bai sauya ra'ayinsa ba yana mai kafa hujja da cewa, Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da kansa ne ya nanata batun tafiyar wannan runduna don haka ba abin da zai hana tafiyarsu. 

A cikin hikimar Gwanin Sarki wannan shawara sai ta zama alheri ga Musulmi domin kuwa duk in da wannan runduna ta shuɗa sai labarinta ake yi, ana mamakin irin ƙarfin da Musulmi su ke da shi a wannan lokaci wanda ya sa wafatin jagoransu ba ta karya su ba har ma suna nufin shelanta yaƙi a ƙasashen waje. Wannan sai ya maido da kwarjinin Musulmi a idon sauran mutane. Waɗanda kuwa suka yanke shawarar ficewa daga Musulunci sai cikinsu ya ɗuri ruwa suka haƙiƙance ba su iya ja da wannan sabuwar gwamnati, abinda ya sauƙaƙe ma Abubakar samun cikakkiyar nasara a kansu. Bayan kimanin kwanaki saba'in daga fitar rundunar Usamatu sai ga su sun dawo da cikakkiyar nasara da ganimomi masu tarin yawa.

Bayan haka ne Abubakar ya ɗaga tutoci guda goma waɗanda ya zaɓi mayaƙansu da kansa don yaƙi da masu ridda, ya kuma fita da kansa don ganin nasarar waɗannan rundunoni duk da yake Ali Raliyallahu Anhu ya yi ƙoƙarin nuna masa haɗarin fitar da kansa in da ya ce masa, kar ka yi mana hasarar kanka. Irin maganar da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya gaya ma Abubakar ɗin a yayin da ya ga kuzarinsa da ƙuzaminsa a yaƙin Badar.

Jagororin yaƙin ridda

Fitattun jagororin jihadi a wannan lokaci sun haɗa da Khalid ɗan Walid wanda ya yaƙi ƙabilun Asad da Gaɗfan mabiyan Ɗulaihah Al Asadi, ɗaya daga cikin annabawan ƙarya. A ƙarƙashin tutar Khalid kuwa akwai manyan baraden musulunci cikinsu har da Ali ɗan Abu Ɗalib (R.A).

Daga cikin jagororin har wayau akwai Ikrimah ɗan Abu Jahli da Shurahbilu ɗan Hassanah waɗanda suka yaƙi ƙabilar Banu Hanifah mabiyan Musailimah. Daga bisani Khalid ya karɓi ragamar wannan yaƙin bayan ya gama da mutanen Ɗulaihah da magoya bayan Sajahi ba'annabiyar ƙarya.

Akwai kuma Khalid ɗan Sa'id ɗan Ass wanda ya je iyakokin Sham, da Amru ɗan Ass da ya yaƙi ƙabilar Ƙudha'ah da Ala'u ɗan Hadhrami da ya nufaci ƙasar Bahrain. Wasu tutocin kuwa sun nufaci ƙabilun Hawazin da Banu Sulaim da Kindah da Banu Tamim da ƙabilun Tihama ta ƙasar Yaman da sauransu. 

Sahabbai sun gamu da taimakon Allah mai yawa, domin kusan a duk yaƙe-yaƙen da suka je abokan gaba sun fi su yawa, amma ƙarfin imaninsu da Allah da kyakkyawar manufarsu ta kare addininsa ta sanya taimakon Allah ya zamo a gefensu. 

Misali a yaƙin da aka fi sani da suna Harbul Yamamah yawan mayaƙan Banu Hanifah ya kai mutum dubu arba'in amma sojojin Khalid ɗan Walid sun daure a kan haɗuwa da su har sai da suka kashe sama da sojoji dubu goma daga cikinsu, sannan suka kai ga Musailimah inda Wahshi ya ɗara masa kibiya wadda ta halaka shi. 

Duka duka Musulmin da su ka yi shahada a wannan yaƙi ba su zarce ɗari shida ba. Daga baya ƙabilar Banu Hanifa sun nemi sulhu bisa ga tilas, Khalid ya rattaɓa hannunsa a kan wata yarjejeniya da su wadda a bayanta ne suka musulunta baki ɗayansu. Kafin haka Musulmi sun ganimanci dukiya da bayi masu yawa daga wurinsu.

A cikinsu har da kuyangar Sayyiduna Ali, Khaulatu ɗiyar Ja’afar Al Hanafiyyah wadda ita ce ta haifa masa Muhammad wanda aka fi sani da suna Ibnul Hanafiyyah (Ɗaya daga cikin Imamai ma'asumai a wajen wasu ɓangarori na Shi'a).

Bayan gama yaƙin Ridda 

Bayan da Sayyadina Abubakar (R.A) ya haƙiƙance cewa, ya magance matsalar ridda, sai ya mayar da hankalinsa ga faɗaɗa daular Musulunci ta hanyar isar da saƙonsa zuwa sauran ƙasashen ƙetare.

A nan ne fa aka gwabza yaƙe-yaƙe tare da sojojin majusuwa na Farisa da kiristocin Sham. Mafi shahara daga cikin yaƙe-yaƙen da aka yi shi ne yaƙin Yarmuk wanda Musulmi ƙimanin dubu ashirin da bakwai (27,000) suka tunkari rundunar kiristoci mai mayaƙa dubu ɗari da ashirin (120,000).

Musulmi kafin su cimma fagen wannan yaƙi sun gamu da ƙishirwa mai tsanani wadda ta tilasta su yanka raƙumansu don su samu ruwan sha. Haka kuma sun samar da sababbin hanyoyi a cikin sunƙurmin daji don taƙaita tafiya.

An ba da labarin cewa, a cikin wannan yaƙin ne Mahan Sarkin Ruma ya nemi ganawa da Khalid, inda ya nemi ya tozarta Musulmi yana mai cewa, mun samu labarin yunwa ta fitar da ku. Don haka, za mu sallame ku da Dinari goma goma kowannenku. Za mu kuma ba ku tufafi da abinci, mu kuma rinƙa aika muku irinsu kowace shekara.

To, da yake an ce karen bana shi ke maganin zomon bana, Khalid (R.A) sai ya ba shi amsa da cewa, mu ba abinda ya kawo mu ke nan ba. Mu dai a rayuwarmu babu abin da mu ke so kamar shan jinin ɗan adam, sai mu ka sami labarin cewa, jinin Rumawa ya fi kowane jinin ɗan adam daɗi, shi ne mu ka zo mu yaƙe ku domin mu sha.

Faɗin haka sai cikin gogan da na jama'arsa suka ɗuri ruwa, ba tare da ɓata lokaci ba bayan fara yaƙin Rumawa suka rinƙa arcewa suna tsoron a shanye jinin su.

Nasarar Allah ta sauka ga Musulmi nan take 

Har wayau a wannan yaƙin ne Sahabbai suka bar wani gagarumin abin tarihi wanda ba a taɓa ganin irinsa ba. Domin kuwa an samu ruwa kaɗan a lokacin tsananin ƙishi amma ya kasance kowannensu yana cewa a kai ma wani ɗan uwansa Musulmi har sai da wasu daga cikinsu suka mutu saboda ƙishirwa alhalin suna zaɓin 'yan uwansu da wannan ruwa.

Ajali Ya kusanto, Abubakar Ya Nemi Shawarar Sahabbai 

Lokacin da ciwon ajali ya tsananta ga Sarkin Musulmi Abubakar sai ya tara abokan shawararsa daga cikin Sahabbai ya nemi ra'ayinsu dangane da wanda zai gaje shi.

Gaba ɗayansu sai suka ce, mun ba ka gari, ra'ayinka shi ne namu, kowanensu yana ƙoƙarin ya ture ta daga kansa. Ganin haka sai Abubakar ya neme su da su yi masa jinkiri har ya sake yin nazari.

Bayan haka, sai ya aika aka kira masa Abdur Rahman ɗan Auf ya tambaye shi kai tsaye, mene ne ra'ayinka dangane da Umar? Abdur Rahman ya ce, duk inda ka ajiye shi ya wuce nan.

Sannan ya kira Usman ɗan Affan ya tambaye shi, sai ya ce, baɗininsa ya fi zahiri. Abubakar ya ce masa, ka kyauta ma kanka domin idan ta tsallake shi to ba inda za ta faɗa sai a kanka.

Allah Mai zamani! Mu duba yadda mulki yake abin gudu a wancan lokaci, amma ba da daɗewa ba sai duniya ta canza.

A lokacin rasuwarsa, 'yar' sa A'ishah Uwar Muminai tana zaune a gabansa tana koyi da wani mawaƙi da yake faɗin albarkacin bakinsa game da mutuwa don ta rage wa kanta damuwa. A nan ne Siddiƙu ya ɗaga kansa ya ce da ita, me ya sa ba za ki karanta in da Allah yake cewa 

) وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ (19)( سورة

Ma'ana 

Kuma mayen mutuwa ya je da gaskiya. (Sai a ce masa) Wannan shi ne abin da ka kasance kana bijirewa daga gare shi. Suratu Ƙaf, aya ta 19.

Da ciwonsa ya daɗa tsananta an nemi izninsa don a kawo masa likita, sai ya ce, "Ai likita ya duba ni".

Aka ce, me ya faɗa? Ya ce, "Ya ce: "Ni mai aikata abin da naga dama ne". Yana nufin cewa, Allah ya san halin da yake ciki kuma ba zai fasa abinda ya hukunta ba.

Abubakar ya yi wafati a cikin watan Jimadha Akhir a shekara ta goma sha uku bayan hijira bayan ya yi shekaru biyu da watanni uku a kan wannan muƙami.

Karanta Sauran anan»

Karanta Tarihin Rayuwar Mishary Bin Rashid Alfasy

Shimfiɗa 

Mishari bin Rashed Alafasy qāriꞌ Kuwaiti ne, limami, mai wa’azi, kuma mai fasaha nasheed. Ya yi karatu a jami'ar musulunci ta Madinah ta kwalejin kur'ani, inda ya ƙware a fannin ƙira'a da tafsiri.

Tarihin Rayuwar Mishary bin Rashid Alfasy مشاري بن راشد العفاسي Na Kasar Kuwait 

Hoto: Quran

Marubuci: Saliadeen Sicey

Ina Mishary Rashid Alafasy yake a  yanzu?

A halin yanzu, Mishary Rashid Alafasy yana jagorantar sallah a matsayin Limami a Masjid Al-Kabir a Kuwait.

Lambar Yabo

A ranar 25 ga Oktoba 2008, Alafasy ya sami lambar yabo ta Oscar na Ƙirƙirar Larabawa ta farko ta Ƙungiyar Ƙirƙirar Larabawa a Masar. Babban Sakatare Janar na ƙungiyar ƙasashen Larabawa, Amr Moussa ne ya ɗauki nauyin taron a matsayin amincewa da rawar da Alafasy ke takawa wajen inganta ƙa'idoji da koyarwar Musulunci. 

Tarihin Mishari Bin Rashed Alafasy

Hoto: Assabile

Har ila yau, masu karatu sun zaɓi Alafasy a matsayin wanda ya fi kowa iya karatun Alkur’ani a cikin 2012 na About.com Readers’ Choice Awards.

Haihuwa 

An haifi Mishary Rashid Alafasy a ranar 5 ga Satumba, 1976, Mishary Rashid Alafasy ko kuma cikakken suna Mishary Rashid Ghareeb Mohammed Rashid Al-Afasy (wanda kuma ake yi masa laƙabi da Abu Nora), fitaccen Imami ne kuma ƙwararren mai karatun Alkur'ani mai girma daga ƙasar Kuwait.

Alkur'ani mai girma ya kasance abin sha'awar wannan Imam da ilmantarwa, don haka bai zo da mamaki ba a lokacin da ya haddace littafin Allah a cikin 'yan shekarun nan, a wajen jiga-jigai a fagen ilimin addinin Musulunci irin su Sheikh Ibrahim Ali Shehata Al-Samanodi, Sheikh Abdur Area Radwan, da kuma babban shehi Ahmed Abdulaziz Al-Zaiat. 

Mataki na gaba shi ne shawarar da ya yanke na neman karatunsa na gaba a fannin Musulunci da Al-Qur'ani. University of Madinah, Saudi Arabia.

Shahararrun mahaɗa guda biyu na karatun Alqurani: TV Alafasy da Alafasy Q wannan babban Imami ne ke tafiyar da su kuma haka ne, hakazalika, tashoshi na TV da gidajen rediyo da yawa suna yin alfahari da watsa duk shirye-shiryensa da suke yabawa sosai.

A halin yanzu, Mishary Rashid Alafasy yana jagorantar sallah a matsayin Limami a Masjid Al-Kabir da ke Kuwait.

Iyali

Shaikh Mishary Alafasy yana da aure kuma yana da ‘ya’ya uku (mata biyu da namiji ɗaya). Ana kuma san shi da “Abu Rashid” (mahaifin Rashid).

Karanta Sauran anan»

Karanta Tarihin Rayuwar Luƙman (A.S) Mai Hikima

Luƙman (Da Larabci: لُقْمان ) Yana daga cikin fitattun mutane a cikin Kur'ani da suka rayu kafin Musulunci. Lukman ya shahara da hikimomi da nasiha da labaran kyawawan halaye kuma an sanya wa wata surar Alkur'ani sunansa. Tauhidi, tawali'u a gaban mutane, kyawun tafiya, matsakaicin hali a rayuwa, da halayen abokin zama nagari, koyan kyawawan halaye daga fasikai na daga cikin shahararrun zantuka na hikima na Lukman. A cikin hadisai an ambaci cewa shi ba Annabi ba ne.

Tarihin Rayuwar Luƙman Mai Hikima

Hoto: Liputan6

Marubuci: Saliadeen Sicey

Ibn Abu Hatim ya ce: “Babana ya gaya min bayan Al’abbas Ibn Al-Walid bayan Zaid Ibn Yahya Ibn Ubaid Al-Khuza’i bayan Sa’id Ibn Bashir bayan Qatadah yana cewa: Allah Ta’ala ya bai wa Luƙman damar zaɓa tsakanin Annabta, da hikima kuma shi (Luqman) ya fifita hikima akan Annabta. Sai Jibrilu ya zo yana barci ya zuba masa hikima. Kuma, da safe ya fara furta shi.

Allah Masani.

Asali 

Shi ne Lukman Ibn Anqa Ibn Sadun. Ko kuma kamar yadda As-Suhaili ya faɗa daga Ibn Jarir da Al-Qutaibi cewa shi ne Luqman Ibn Tharan wanda ya kasance daga cikin mutanen Aylah (Urusalima).

Mutum ne salihai wanda ya himmantu wajen ibada kuma ya ba shi hikima. Har ila yau, an ce e ya kasance alƙali a zamanin Annabi Dawud (A.S). Kuma Allah ne mafi sani.

An karɓo daga Sufyan Ath-Thawri daga Al-Ashath bayan Ikrimah daga Ibn Abbas (Allah Ya yarda da shi) ya ce: “Bawan Habasha ne wanda ya yi aikin kafinta. Qatadah ya ruwaito daga Abdullahi Ibn Zubair ya ce: “Na tambayi Jabir Ibn Abdullah game da Lukman. Ya ce: "Shi gajere ne mai hanci, ɗan ƙabilar Nubia ne."

An san Lukman a matsayin sanannen mai ɗabi’a Mai Kyau da ilimi a wurin masana tarihi; ko da yake wasu masana tarihi da almara irin su Luqman ibn 'Ad, Aesop, Bal'am Ba'ura (Balaam ɗan Beor), Ahqyar da Lukman Mu'ammir. Akwai saɓani game da nasaba da jinsin Lukman. Wasu majiyoyi sun ruwaito Yana cikin mutanen Adawa. Wasu majiyoyi sun ɗauke shi daga Banu Isra'ila. Wasu kuma suna ganinsa a matsayin bawa Bahabashe wanda na wani attajiri Ba'isra'ile ne da ya rayu a zamanin Annabi Dawuda kuma ubangijinsa ya 'yanta shi saboda hikima da iliminsa.

Lukman kuma ya shahara a tsakanin Larabawa kafin musulunci . Suna da wasu maganganunsa a rubuce. An ce Suwayd ibn Samit ya amsa gayyatar da Manzon Allah (S.A.W.W) ya yi masa zuwa ga Musulunci inda ya yi ishara da maganar Lukman da yake da ita, ya ce, “Abin da nake da shi daidai yake da abin da kuke da shi. 

Sunan Lukman a tsakanin musulmi ya samo asali ne daga samuwar wata surar Alƙur'ani mai suna da sunansa da kuma maganganu goma masu hikima da Allah ya naƙalto daga gare shi yana gaya wa ɗansa. 

Wasiyyar Lukman ga ɗansa da halayensa su ne maudu’in hadisan Shi’a da Sunna da dama. A cikin hadisai an ambace shi da mai tawakkali da imani da cikakken yaƙini da shiru da riƙon amana da gaskiya da sulhu tsakanin mutane a matsayin sifofin Lukman. A cikin hadisai an ambaci cewa ba Annabi ba ne, amma ya haɗa kai da annabi Dawud (A.S) wajen hukunci. 

Yahya Ibn Said Al-Ansari ya ruwaito bayan Sa’id Ibn Al-Musaib da faɗinsa cewa: “Luqman baƙar fata ne na Masar. Yana da kaurin leɓe kuma Allah Ta’ala ya ba shi hikima amma ba Annabta ba. Al-Awza'i ya ce: Abdur Rahman Ibn Harmalah ya gaya mini cewa: wani baƙar fata ya zo wajen Sa'id Ibn AIMusayb yana neman sadaka. Said ya ce: “Kada ka damu da baƙin launinka domin akwai baƙar fata guda uku daga cikin mafifitan mutane: Bilal Ibn Rabah, Mahja (bawan Umar Ibn Al-Khattab) da kuma Luqman, mai hikima wanda ya kasance mai hikima. baƙi, daga Nubia kuma wanda leɓɓansa ya yi kauri.

Kalaman Hikima

Luqman ya shahara da zantukan hikima da bada shawarwarin kyawawan halaye. Wasu daga cikin maganganunsa ga ɗansa sun zo a cikin Alkur’ani da hadisai.

A cikin aya ta 13 zuwa 19 a cikin Alkur’ani ta 31, an naƙalto wasu shawarwari daga gare shi. Wasiyyar Luƙman ga ɗansa shi ne, kada ya yi tarayya da Allah, da tsayar da sallah, da umarni da kyakkyawa, da hani daga mummuna, da haƙuri a kan musibu, da tawali’u a wurin mutane, da tsaka-tsaki a cikin rayuwa.

A cikin madogaran hadisi, baya ga bayanin halayen Lukman, an ambaci wasu wasiyyansa ga ɗansa:

Halaye a cikin tafiye-tafiye: Nasiha a cikin ayyuka, ko da yaushe da murmushi, da karimci a cikin guzuri, da taimakon Abokai, da karɓar gayyata, da shaida kan gaskiya, da yin shawarwari da su, na daga cikin ladubban matafiyi da Lukman ya shawarci ɗansa game da su. 

Aboki nagari: a mahangar Lukman, Aboki nagari shi ne mutum mai ambaton Allah a koda yaushe, iliminsa yana da fa'ida, rahamar Allah a gare shi kuma tana iya haɗawa da sauran mutane. 

Fifita shiru akan magana kamar fifita zinari ne akan azurfa.

Ilimi da imani da aiki alamomi ne na addini a mahangar Lukman.

A cikin Bihar al-anwar, al-'Allama al-Majlisi ya keɓe babi ga wasiyyoyi da maganganun Luƙman.

A Cikin Alkur'ani 

Kamar yadda aya ta 12 a cikin suratu Lukman a cikin Alkur’ani ta zo cewa, Allah al-Hakim (Mai hikima) ya yi wa Lukman hikima.

Kuma Muka bai wa Lukman hikima, kuma Muka ce: "Ka gõde wa Allah", kuma wanda ya gõde, to, lalle ne ya gõde wa kansa, kuma wanda ya kãfirta, to, Allah Mawadãci ne, Gõdadde.

— Surah Lukman Quran 31:12

Manazarta

Ibn Kathir, Hafiz, Tafsir Ibn Kathir, Dar-us-Salam Publications, 2000 (original ~1370).

Assayed al-Halawani, Ali. Hikayoyin Annabawa na Ibn Kathir (PDF). Dar Al-Manarah. shafi na 90-98. An dawo da Bugashi 18 Oktoba 2021.

"Littafin Magana - كتاب الكلام - Muwatta Malik" . Sunnah.com - Kalaman Annabi Muhammad (S A.W.W) . An dawo da bugashi 18 Oktoba 2021.

Da Bihar al-anwar.

Karanta Sauran anan»

Karanta Zahirin Tarihin Rayuwar Ibn Sina A Takaice

Ibn Sina, wanda aka fi sani a Yamma da sunan Avicenna, masanin ilimin lissafi ne na Farisa wanda ake ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin manya-manyan likitoci, masana ilimin taurari, masana falsafa, kuma marubuta na Zamanin Zinare na Musulunci (Islamic Golden Age), kuma uban likitancin zamani na farko.

Tarihin Rayuwar Ibn Sina

Hoto: Muslim heritage

Marubuci: Saliadeen Sicey

Shi ne wanda ya fara bayyana kamuwa da cuta, da yadda ake yaɗa wasu cututtukan ƙananan yara da ƙyanda. Na farko da ya bayyana cututtuka na gynecological, irin su: rufewar farji, fibroids da zazzaɓin cizon sauro.

Wane ne uban magungunan zamani na farko?

Ibn Sina, fitaccen likitan musulmi, masanin falsafa, babban mai tunani kuma mai hazaƙa ana ɗaukarsa a matsayin "Uban Magungunan Farko" kuma a matsayin "Uban Likitan Magunguna".

An san shi musamman don gudummawar da ya bayar a fagen falsafar Aristotelian da likitanci. Ya haɗa Kitāb al-shifāʾ (Littafin Magani), ƙaƙƙarfan encyclopaedia na falsafa da na kimiyya, da Al-Qānūn fī al-ṭibb (The Canon of Medicine), wanda yana cikin shahararrun littattafai a tarihin likitanci.

Daga cikin manyan malaman ilimin likitanci na Musulunci, Ibn Sina shi ne wanda aka fi saninsa a ƙasashen yamma. Wanda aka yi la'akari da shi a matsayin magajin Galen, babban littafinsa na likitanci, Canon shi ne ma'auni na littafin likita a cikin Larabawa da Turai a ƙarni na 17. Ya kasance masanin falsafa, likita, likitan ƙwaƙwalwa. 

Haihuwa

An haife shi ne a shekarar 370 hijiriyya wanda ya yi daidai da shekara ta 980 miladiyya a garin Balkh da wancan lokacin yake ƙarƙashin lardin Khorasan na ƙasar Iran. 

Tun yana ƙarami ya fara koyon karatun Alkur'ani mai girma da adabi inda kafin ya cika shekaru goma a duniya sai da ya yi karatu mai zurfi na Alkur'ani Mai Girma da kuma fannoni daban-daban na adabi da ya janyo hankulan malamai da masanan zamaninsa. Ya fara karatun Alkur'ani mai girma, fikihu, adabi da lissafi ne a wajen mahaifinsa daga nan kuma sai ya koma wajen wani malami mai suna Abu Abdullah Natali inda ya karanci ilimin mandik, handasa da ilimin taurari.

Daga nan kuma lokacin da ya yi nisa sosai sai ya koma yana bincike da kansa kan ilmummukan ɗabi'a da likitanci. Ibn Sina dai bai cika shekaru 16 a duniya ba sai da ya yi fice a ɓangaren ilimin likitanci.

Labarin irin fice da shaharan da ya yi ne a ɓangaren ilimin likitanci da magunguna dai ya mamaye garuruwa daban-daban, hakan ne ma ya sanya Sarki Bukhara na lokacin Nuh bn Mansur Samani da yake fama da wata cuta da ta gagari likitoci gayyatarsa don ya gwada nasa sa'an. Bayan wani lokaci kuwa ya yi nasarar magance wa sarki cutar da yake fama da ita. Hakan dai ya sanya aka buɗe masa shahararren ɗakin karatun garin don ci gaba da bincikensa.

Bayan wani lokaci dai Ibn Sina ya yi hijira zuwa Turkeministan da Khorasan sakamakon nemansa da ake yi a kama shi saboda ƙin amincewar da ya yi na yin magani wa sarki Mahmud Gaznawi da ya yi.

Haka nan kuma ya zauna a garuruwan Iran irinsu Gorgan, Rey, Isfahan da sauransu inda ya ci gaba da ayyukansa na magani. Bayan wani lokaci kuma ya koma garin Hamedan shi ma dai na Iran ɗin inda ya kama aikin gwamnati don ya sami abin sa wa a bakin salati. A wannan lokaci ne ya rubuta wasu daga cikin littafansa musamman shahararren littafin nan nasa mai suna ‘Al-Shifa'

A taƙaice dai Ibn Sina ya gudanar da dukkanin rayuwansa ne wajen neman ilimi da rubuce-rubuce a ɓangarorin ilimi daban-daban da ya zamanto tilo a zamaninsa.

Irin wannan zurfi cikin ilimi da ya yi ne ya sanya wata rana yake ce wa ɗaya daga cikin ɗalibansa mai suna Abu Ubaid Juzjani cewa: "Lokacin da na kai shekaru sha takwa zuwa sha tara a duniya na samu nasarar samun ilmummuka irinsu mandik, lissafi, handasa, ilimin taurari, waƙe, likitanci da sauran ilmummuka masu yawa, kuma a lokacin babu wani sabon abu da aka fitar da shi, don haka tun daga lokacin na rasa samun wani da zan ɗauke shi a matsayin malami na".

Irin ƙarfin haddace abubuwa da Ibn Sina yake da shi ya ba wa kowa mamaki, ta yadda hatta lokacin da gobara ta cinye ɗakin karatun sarkin Bukhara, jama'a suna cewa ai littafan ne kawai aka rasa amma duk abin da ke ciki yana kan Sheik al-Ra'is (wato Ibn Sina). Don haka ne ma ake kiransa da sunan Kundin Fannonin Ilimi.

Irin ilimi da ya ke da shi na likitanci ne ya sanya a ƙasashen Turai daga an kira sunansa abin da ke fara zuwa tunanin mutane shi ne likitanci. Sanannen littafin nan nasa kan likitanci mai suna ‘Kanun' ya zamanto abin da ake darasinsa a manyan jami'oin Turai har zuwa ƙarni na 19. Ibn Sina dai ya rubuta wannan littafi ne a lokacin yana ɗan shekaru 35 a duniya kuma an raba shi ne zuwa kashi ko ɓangarori guda biyar.

Ɓangaren farko ya yi ishara ne da alamun cututtuka, ɓangare na biyu na littafi kuma ya yi ishara ne da yanayin magunguna inda ya kawo kimanin sunayen magunguna kimanin 800. Ɓangare na uku kuwa na littafin ya yi magana ne kan cututtukan da suka shafi gaɓoɓin jiki da suka haɗa da idanuwa, kunne da sauransu. A ɓangare na huɗu na littafin Kanun kuwa Ibn Sina ya yi ishara ne da nau'oin zazzaɓi da yadda ake gano su da kuma magungunansu, hakan ne ma ya sanya da dama daga cikin masana suke kiransa da ‘Baban Gano Cututtuka'. Sai kuma ɓangare na ƙarshe wato na biyar na littafin inda ya yi bayani kan yadda ake haɗa magunguna.

Ibn Sina ya koma ga Mahaliccinsa ne a shekara ta 428 hijira kamariyya yana ɗan shekaru 58 a duniya bayan ya yi fama da rashin lafiya a garin Hamedan kuma a can ne aka binne shi.

Karanta Sauran anan»

Karanta Kammalallen Tarihin Rayuwar Annabi Sulaiman (A.S)

Annabi Sulaiman (A.S) (Da Larabci: سُلَیمان ) ɗan Dawuda ne (A.S) kuma ɗaya daga cikin manyan annabawan Banu Isra'ila. Ya roƙi Allah Mulkin da ba wanda zai yi kamar sa a bayansa. Allah ya biya masa buƙatarsa ​​kuma baya ga mutane, ya sanya aljanu, aljanu, iska da tsuntsaye a ƙarƙashin ikonsa. An gina wajen ibadar Sulemanu a lokacinsa kuma bisa ga umarninsa.

Kammalallen Tarihin Rayuwar Annabi Sulaiman (A.S)

Hoto: Nurmuhammad

Marubuci: Saliadeen Sicey

Sulaiman ɗan Dawud, Dawud shi ne Sarkin Isra'ila mai hikima kuma Annabin Allah (S.W.T). Sulaiman ya koyi ilimi mai zurfi a wurin mahaifinsa kuma ya kan shiga wajen mahaifinsa a lokacin sauraren ƙararrraki, Ya kasance mai kallo kuma ya koya daga wurinsa kuma a wasu lokuta yana ba da gudummawa A wajen zartar da hukunci.

Zuri'a

Sulaiman (A.S) ɗan Dauda ne (A.S) kuma ya fito ne daga zuriyar Yahuda ɗan Annabi Yakub (A.S). Annabi Sulaiman (A.S) yana da farar fuska da ƙaton jiki. An haife shi da kaciya.

Annabi Sulaiman (A.S) shi ne magajin mahaifinsa bayan wafatinsa yana da shekara ashirin da biyu ko goma sha uku.

Kuma lalle ne, haƙĩƙa, Mun bai wa Dãwũda da Sulaimãn ilmi, kuma suka ce: "Gõdiya ta tabbata ga Allah, Wanda Ya fĩfĩta mu a kan mãsu yawa daga bãyinSa mũminai."

Kuma Sulaiman ya gaji (ilimin) Dawuda. Ya ce: "Ya ku mutãne! An sanar da mu harshen tsuntsãye, kuma an bã mu dukan kõme. Lalle ne wannan, haƙĩƙa falala ce bayyananniya.

Kuma rundunarsa, daga aljannu da mutãne da tsuntsãye, aka tattara a wurin Sulaimãn, kuma aka jẽre su gabã ɗaya. (Karanta suratul An-namli 27:15-17).

Annabci da Mulki

Annabi Sulaiman (A.S) yana daga cikin manyan annabawan Banu Isra'ila kuma ya zama sarkinsu. 

Akwai ra'ayoyi da yawa game da zoben Sulemanu kamar yadda hadisi ya zo, Imam al-Mahdi (A.S) zai karɓa. Akwai kuma labarun camfe-camfe game da wannan zobe.

A zamanin Sulemanu (A.S), gungun mutane suna yin sihiri. Ya ba da umarnin a tattara dukan rubuce-rubucensu a ajiye a wuri na musamman. Bayan wafatin Suleman (A.S) sai wasu suka fitar da su suka fara koyarwa da wa'azin sihiri. Annabi Sulaiman (A.S) ya yi mulki tsawon shekaru arba'in. 

Iko da Mulki

Annabi Sulaiman (A.S) ya roƙi Allah da mulkin da babu wanda zai kama bayansa. Allah ya biya masa buƙatarsa ​​kuma ya sanya iska a ƙarƙashin ikonsa wadda ta yi nisa a cikin yini guda. Mutane da tsuntsaye da aljanu sun zama ƙarƙashin ikonsa. Yana ɗaure wasu aljanu marasa biyayya. Aljanu sun yi masa aiki kuma ya sami hanyar shiga ma'adinan zinariya.

Wajen Ibadar Sulemanu (A.S)

A bisa nassin Attaura, Allah ya yi wa Annabi Dauda (A.S) busharar gina wajen ibada mafi girma kuma mafi muhimmanci ga Yahudawa, “Gama sa’ad da kuka mutu aka binne ku tare da kakanninku, zan ta da ɗaya daga cikin zuriyarku. Zuriyarka, ni kuwa in sa mulkinsa ya yi ƙarfi, shi ne zai gina wajen ibada domin sunana, Zan kuwa tabbatar da gadon sarautarsa ​​har abada. Daga baya musulmi ne suka kira wannan wurin masallacin al-Aqsa (Kudus).

Halayen Maɗaukaki

Bayan mulki da iko mai girma, Allah ya bai wa Annabi Sulaiman (A.S) wasu gata;

Ayoyi da hadisai daban-daban sun ruwaito siffofi da yawa ga Annabi Sulaiman (A.S). Alkur'ani ya faɗe shi da bawan kirki mai yawan ambaton Allah kuma Allah ya ba shi ilimi. A cewar Kur’ani, Annabi Sulaiman (A.S) ya fahimci harshen dabbobi. 

A cewar wasu bayanin labarin Radd al-Shams ya faru ne ga Annabi Sulaiman (A.S). 

Littattafai na Misalai da Waƙoƙi an jingina su gare shi kuma duka biyun suna cikin littattafan Yahudawa masu tsarki.

Annabi Sulaiman (A.S) ya kuma yi hukunci. A cikin Alkur’ani an ambaci hukunce-hukuncensa. 

An ambaci sunan Sulaiman (A.S) sau goma sha bakwai a cikin Alkur'ani. Kur’ani ya ambaci labarai daban-daban game da Annabi Sulaiman (A.S), wanda ya fi shahara a cikinsu shi ne labarin Sarauniyar Sheba (Bilkisu Mai Gadon Zinare) Har ila yau, akwai labaru daban-daban game da shi a cikin hadisai, da yawa daga cikinsu masu bincike sun ce ba gaskiya ba ne da kuma ƙarin gishiri. 

Har ila yau, Kur'ani ya yi bayani ga kuskure na Sulaiman (A.S), bayan haka ya tuba. Allah kuma ya kira Sulaiman (A.S) 'Awwab' , wanda a zahiri yana nufin wanda ya sake komawa baya. Wannan yana nuni ne ga masu yawaita tuba zuwa ga Allah, kuma yana daga cikin mafi soyuwa a gare shi, wanda yake ba da lada mai yawa;

Kamar yadda Tafsir bn Kathir ya ce, a wata rana Sulaiman (A.S) yana kallon dawakan da suka ƙware sosai da nagartaccen kiwo, sai ya shagala da su, sai ya rasa lokacin sallar la'asar. Ya yi nadamar sha'awar kyawawan abubuwan duniya har ya manta da sallah ya rasa ambaton Allah. Sannan ya roƙi Allah gafara sannan kuma ya nemi yardar Allah.

Allah Ta’ala ya saukar da cewa: “ Kuma ga Dawuda Mun bai wa Sulaiman. Madalla da bãwa! Lalle shĩ, ya kasance mai yawan tũba."

Wata rana Suleman ya tara rundunarsa, ta bataliyoyin mutane, da aljanu, da tsuntsaye, da dabbobi daban-daban. Zai kai su ƙasar Askalon.

Suna wucewa ta cikin wani kwari, sai tururuwa ta ga rundunar da ke gabatowa, sai ta yi magana don ta gargaɗi sauran tururuwai: “Ku gudu zuwa gidajenku! Ga Annabi Sulaiman nan da rundunar sa. Annabi Suleman da jin wannan magana ta tururuwa sai ya yi murmushi. Ya yi murna da tururuwa ta san shi Annabi ne da ba zai cutar da halittun Allah da gangan ba. Ya godewa Allah da ya tseratar da rayukan tururuwai.

Allah Ta’ala ya ce: “ Kuma aka taru a gaban Sulaiman da rundunoninsa na aljannu da mutane da tsuntsaye, sai aka jera su gaba ɗaya. Har a lõkacin da suka je wa wani rami na tururuwa, wata tururuwa ta ce: "Yã kũ tururuwai! Ku gudu ku shiga rami ga Annabi Sulaiman nan da rundunar sa kada ya tattake ku."

Sai (Sulaimãnu) ya yi murmushi, yanã mai jin ni'ima da maganarta, kuma ya ce: "Ya Ubangiji! ayyuka na ƙwarai da za su faranta maka, kuma ka shigar da ni da rahamarKa a cikin bayinka salihai”. (Karanta suratul An-namli 27:17-19 Alƙur'ani).

A Urushalima, (Kudus) a kan wani ƙaton dutse, Sulemanu ya gina wajen ibada mai kyau don ya jawo mutane su bauta wa Allah. A yau ana kiran wannan ginin da sunan "The Dome of the Rock." Daga nan ne kuma wasu gungun mabiya da yawa suka bi sahun Sulaiman wajen gudanar da aikin hajji a Masallacin Harami na Makkah. 

Bayan sun kammala aikin hajji ne suka tafi ƙasar Yaman suka isa birnin San'a. Birnin ya burge Annabi Sulemanu ta ɓangaren dabarar su ta yadda suka bi da hanyar ruwa a dukan garuruwansu. Ya yi sha'awar gina irin wannan tsarin hanyar ruwan a ƙasarsa amma bai da isassun magudanan ruwa.

Sai Ya tashi ya ce a nemo Masa tsuntsun hoopoe (Al Hudahuda) wanda zai iya gano ruwa a ƙarƙashin ƙasa. Ya aika da sigina a ko'ina cikin jama'ar sa don a kira shi, amma ba a gan shi ba. A fusa ce ya bayyana cewa in dai tsuntsun ba shi da wani ƙwaƙƙwaran dalili na rashin zuwansa, zai hukunta shi hukunci mai tsanani.

Daga ƙarshe dai Al-Huda-huda ya zo wurin Annabi Suleman (A.S) ya na mai duƙar da kansa ƙasa cikin girmamawa, yana mai faɗin dalilin jinkirin sa ya ce "Na gano wani abu da ba ku sani ba, na je birnin Sheba (Sab'a) na dawo Muku da wani muhimman labari.

Annabi Sulemanu ya ce yana son ya sani, kuma ya huce fushinsa. Tsuntsun ya ci gaba da cewa: A “Sab’a Akwai wata katafariyar sarauniya mai suna Bilkis (Bilqis) da ke mulkinta, wadda ke da arziki mai yawan gaske, ciki har da wani ƙaton gadon zinare mai kyau, amma duk da wannan dukiya, Shaiɗan ya shiga zuciyarta da zukatan mutanenta. Ita ce take tafiyar da tunaninsu gaba ɗaya, na yi mamaki da na ga suna bautar rana ba Allah Ta’ala ba”.

Don Annabi Sulaiman Ya gaskata da wannan zance sai Sulemanu ya aiki Al Huda-huda da wasiƙa zuwa ga sarauniya Ya umurci tsuntsun da ya kasance a ɓoye kuma ya lura da komai.

Al Huda-huda yana tashi fir sai birnin Sab'a, sai fadar Bilkisu, yana shiga sai ya ajiye wasiƙar a gaban sarauniya ya tashi ya ɓuya. Cike da zumuɗi ta buɗe ta karanta: "Lalle daga Sulaiman yake, kuma haƙiƙa! Yana cewa: "Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai; muminai na gaskiya su ne waɗanda suka miƙa wuya.” (Ch 27: 30-31 Quran).

Sarauniyar ta shiga cikin damuwa sosai, ta yi sauri ta kira masu ba ta shawara. Don su mai da martani game da wannan ƙalubale, domin su ji cewa akwai wanda yake ƙalubalantarsu, kuma yana nuna musu zai yaƙe su sha kaye, Amma ya roƙe su, su yi biyayya ga sharaɗinsa.

Sai suka gaya mata cewa shawara kawai za su ba ta amma haƙƙinta ne ta ba da umarni a ɗauki mataki. Ta ce kuna so ku fuskanci barazanar mamayar Sulemanu da yaƙi? Don haka ta gaya musu: “Sulhu da abota sun fi kyau kuma sun fi hikima; yaƙi kawai ya kan jawo wulaƙanci, yana bautar da mutane, yana lalata nagarta. kyauta da sulhu kuwa za ta sa ta sami damar gano ko waye Sulaiman da jarumtakarsa, idan Annabi ne za ta fahimta idan kuma mai neman mulki ne za ta gane.

Shi kenan sarauniya Bilkis ta shirya mutanen ta da kayan dukiyoyi masu tarin yawa ta aika su zuwa wajen Annabi Sulaiman, domin su kai masa a matsayin gaisuwa domin ta jarraba cewa Annabi ne ko mai neman mulki da dukiya ne.

Tawagar Annabi Suleman sun je sun leƙo asirin labarin zuwan manzannin Bilkis da kyautar da aka aiko da ita kuma sun gaya wa Annabi Sulaiman, nan take ya ba da umarnin tara rundunar mayaƙa da tarin dukiyoyi kafin wakilan Bilkisu su kammala isowa. Da wakilan suka iso suka ga tarin runduna da dukiyoyi, sai suka gane cewa dukiyoyinsu ba komai ba ne kwatankwacin na daular fadar Suleman, wanda aka yi da itacen sandal da zinariya.

Sun lura Sulemanu ya leƙo asirin zuwansu sai suka yi mamakin yawan sojoji iri-iri, da suka gani, waɗanda suka haɗa da zakuna, damisa, da tsuntsaye. 

Sai manzannin suka tsaya cak a cikin mamaki, sun gane cewa suna gaban wata runduna ce da ba za ta iya tunkara ba.

Wakilan sun yi mamakin irin kayan ƙawan da ke kewaye da su. Suna ɗokin ba da kyauta da sarauniyarsu ta aiko su da ita kuma suka gaya wa Sulemanu cewa sarauniyar tana so ya karɓe su a matsayin sulhu. Abin da ya yi ya ba su mamaki: ko da yake bai nemi buɗe kyautar ba! Ya ce da su: "Allah ya ba ni dukiya mai yawa, da mulki mai girma, da Annabci. Don haka ni na wuce karɓar cin hanci, kawai burina shi ne in yaɗa imani da Tauhidi, da kaɗaita Allah."

Ya kuma umarce su da su mayar wa sarauniyar kyaututtukan kuma su gaya mata cewa idan ba ta daina irin ibadar da take yi ba zai tumɓuke mulkinta ya kori al’ummarta daga ƙasar.

Wakilan sarauniya sun dawo da kyaututtukan suka isar da saƙon. Sun kuma gaya mata abubuwan ban mamaki da suka gani. Maimakon ta yi fushi, ta yanke shawarar ziyartar Annabi Sulemanu da kanta. Sarauniya Bilkis ta bar Sheba tare da fādawanta da barorinta, ta aiki manzo ya faɗa wa Sulemanu tana kan hanyarta ya tarye/tarbe ta.

Annabi Suleman ya tambayi aljanu da ke masa aiki ko wani a cikinsu zai iya kawo masa gadon mulki kafin ta iso. Sai wani Aljani ɗaya daga cikinsu ya ce; "Zan kawo maka kafin a gama zaman nan."

Annabi Sulemanu bai mayar da martani ga wannan tayin nasa ba; ya bayyana cewa yana son akawo masa shi cikin sauri. Aljanu sun yi ta gwabzawa gasa da juna don faranta masa rai, wannan ya ce zai kawo nan da lokaci kaza, wannan ma ya faɗa. Can sai wani daga cikinsu mai suna Ifrit Ya miƙe tsaye ya ce: "Zan kawo muku shi a cikin ƙiftawar ido!"

Sai Ifrit Ya ce da Annabi Sulaiman ɗaga kanka sama sai ya ɗaga sai Ifrit ya ce sauke, Yana saukewa sai ga gadon Bilqis a gabansa Sulemanu lallai an kammala aikin kawo shi a cikin ƙiftawar ido. Kujerar Mulkin Annabi Suleman tana cikin Falasɗinu, ita kuma masarautar Bilqis ta kasance a Yemen, tafiyar mil dubu biyu. Wannan babbar mu'ujiza ce da ɗaya daga cikin waɗanda suke zaune tare da Annabi Sulemanu ya yi.

Lokacin da Bilqis ta isa fadar Annabi Sulaiman, an tarbe ta cikin fara'a da mutuntawa. 

Sai Sulemanu ya yi nuni ga gadon da aka ɗauko na Bilqis ya tambaye ta ko gadon ta da ta baro a Yaman ya yi kama da wannan? Ya kalleta, a ranta ta tabbata cewa lalle gadon nata ba za ta iya zama wadda take kallo ba, kasancewar nata yana cikin fadarta; da, ta gano kamanni mai ban mamaki kuma ta amsa: Sai tace "Kamar shi ne, kuma ya yi kama da nawa ta kowace fuska." Annabi Sulemanu ya tabbatar da cewa lallai Bilqis ta kasance mai hankali da iya diflomasiya.

Alkur'ani Ya ce:

TO A YAYIN DA TA ZO (FADAR ANNABI SULAIMAN ) SAI AKA TAMBAYE TA : KAMAR HAKA GADONKI YAKE? SAI TA CE ”YANA KAMA DA SHI”. TO ILIMIN DA AKA BA MU YA ƊARA HAKA, KUMA DUK MUN MIƘA WUYA GA ALLAH HAƘIƘANIN MIƘAWA”.

(Kur’ani sura ta 27 aya ta 42 ). 

Bayan ta gane cewa gadonta ne na mulki, sannan ta fahimci baiwar da Annabi Sulaiman ke da ita, sai ta shiga cikin ƙasaitacciyar fadar tasa. 

Daga nan ya gayyace ta zuwa cikin babban falo wanda aka shimfiɗa tiles da aka yi da gilas mai ƙyalli a zatonta ruwa ne, za ta shiga don haka ta ɗaga siket ɗinta sama saboda tsoron kar ta jiƙe kawai sai ta ji Annabi Sulaiman ya ce da ita: 

”WANNAN AI FADA CE DA AKA GINA HANYOYIN TA DA GILASHIN KARAU “. 

(Kur’ani sura ta 27 aya ta 44) 

Alkur'ani ya ba mu labari cewa:

“ta dauka wani ruwa ne sai ta ɗage halliyarta [don ta ratsa ta]. Ya ce: "Lalle ne shi, gini ne mai santsi da gilashi." Ta ce: "Ubangijina! ( 27:44 ).

Ta yi mamaki, ba ta taɓa ganin irin waɗannan abubuwan ba. Bilqis ta fahimci cewa tana tare da wani mutum mai ilimi sosai wanda ba wai kawai mai mulkin babbar daula ba ne, shi ma manzon Allah ne. Ta tuba, ta bar bautar rana, ta yarda da imani da Allah, kuma ta nemi mutanenta su yi haka.

Bayan sun yi an gama ganawa: Bilƙis ta ga aƙidar mutanenta ta sauya a gaban Sulaiman. Sai ta gane cewa rana da mutanenta suke bautawa ba komai ba ce face ɗaya daga cikin halittun Allah.

A ranar hasken imani ya lulluɓe cikin zuciyarta da haskawa da hasken da ba ya gushewa, shi ne hasken Musulunci. 

Bilkis ta gane ashe masarautar Sulaiman ba kamar fadar da ta taɓa gani ba ce. Ta shaida hikimarsa da ƙasƙantar da kai tare da ƙarfin ikonsa kuma ta yarda da shi a matsayin manzon Allah. Ta tuba ta musulunta tare da al'ummarta.

Tarihin ziyarar sarauniya Bilkisu zuwa gurin Annabi Sulaiman, tarihi ne da ƙarshen sa ya zamo mai ban kaye sosai, inda a ƙarshe sarauniya Bilkisu ta ayyana da kanta cewa: 

” YA UBANGIJI NA LALLAI NA TAFKA KUSKURE (A BAYA) YANZU NA MIƘA WUYA GA ALLAH UBANGIJIN KOWA-DA-KOMAI, TA HANYAR ANNABI SULAIMAN”.

Kur’ani sura ta 27 aya ta 44.

A wata ruwayar an ce ta Aure Ta.

WAFATIN ANNABI SULAIMAN

Annabi Sulaiman ya rayu kuma ya yi mulki cikin ɗaukaka. Yawancin aikinsa na jama'a aljanu ne suka yi shi a matsayin hukunci don sanya mutane gaskata cewa aljanu ba su da ilimin gaibi. Sulaiman ya koya wa mutanensa cewa Allah ne kaɗai ya san irin wannan ilimin. Hatta wafatin Annabi Sulaiman ya zama darasi akan haka.

Aljanu ko annabawa ba su san makomar gaba ba, sai ga Allah shi kaɗai.

Sulaiman yana zaune riƙe da sandar sa, yayin da yake kula da wasu aljanu da ke aiki a cikin mahaƙar ma'adinai. Aljannun da suke tsoron Annabi sulaiman, sun mayar da hankali sosai kan ginin a lokacin da Allah ya yi niyyar ɗauke ran Annabi Sulaiman.

Ba wanda ya san mutuwarsa, sai bayan kwanaki, wata tururuwa mai yunwa ta fara lallasar/lasae sandarsa ta katako. Tana cikin ci sai sandar ta karye, gawar Annabi Sulaiman da ke jingine a kanta ta faɗi ƙasa. 

Mutane suka ruga wurin Annabinsu, nan da nan suka gane cewa ya rasu tun da daɗewa. Don haka kowa ya gane cewa da aljanu sun mallaki ilimin gaibi, da ba za su azabtar da kansu suna aiki tuƙuru ba, suna tunanin Sulaiman yana kallonsu. 

Rayuwa da mutuwar Sulaiman lallai suna cike da abubuwan al'ajabi waɗanda ɗan adam zai iya samun darussa masu ban mamaki daga gare su.

“Kuma a lokacin da muka wajabta wa Sulaiman mutuwa, babu abin da ya nuna wa aljani mutuwarsa face wata ƙwaro daga ƙasa tana cin sandarsa. To, a lõkacin da ya faɗi, ya bayyana ga aljannu cẽwa lalle ne dã sun san gaibi, dã ba su zauna a cikin azãba mai wulãƙantãwa ba. (Alkur'ani suratul Saba'i sura ta 34 aya ta 14 ).

Ya rasu a dhekara ta 931 kafin Haihuwar Annabi Isa (A.S) yana da shekaru 53 a duniya. 

MANAZARTA

Story of Prophet Sulaiman/Solomon (Pbuh) Na Ibn Kathir.

Don neman ƙarin bayani ku tuntuɓi IslamAwareness@gmail.com domin faɗaɗa bayani ko bincike.

Karanta Sauran anan»

Karanta Ainihin Tarihin Rayuwar Ibn Taimiyya

Cikakken sunan Ibn Taimiyyah shi ne ' Taqiy al-Din 'Abu al-Abbas 'Ahmad ibn 'Abd al-Hallim ibn 'Abd as-Salam ibn ' Abdullah ibn al-Khiḍr ibn Muḥammad ibn al-Khiyr ibāllīr- ibn al-Khiḥr Ḥarrānī : أحمد بن عبد الحليم بن عبد السلام بن عبد الله بن الخضر بن محمد بن الخضر بن إبراهيم ب اللهن علي بن علي بن بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن علي بن عبد السلام .

Ainihin Tarihin Rayuwar Ibn Taimiyya

Hoto: Asharis assemble

Marubuci: Saliadeen Sicey

Sunan Ibn Taimiyyah ( ابن تيمية ) ba a saba ganinsa ba ya samo asali ne daga wata mace daga cikin iyalansa saɓanin namiji, wanda al'ada ce ta da a lokacin kuma har yanzu. Laƙabin " Taimiyya " ya fito ne daga kakarsa wacce ake kira Taimiyyah. Ta kasance mai nasiha kuma an yi masa laƙabi da " Ibn Taimiyyah ". Taimiyya ta kasance fitacciyar mace, shahararriyar mai ilimi da taƙawa da sunan Ibn Taimiyya da yawa daga zuriyarta maza ne suka karɓa.

Ibn Taimiyyah, sunan haihuwa Taqī ad-Dīn ʾAḥmad ibn 'Abd al-Hallim ibn 'Abd al-Salam al-Numayrī al-Harrani, malamin Sunna ne, muhaddith, alkali, Salafist kuma masanin siyasa.

Ahmad ɗan Abdulhalimu ɗan Abdussalami ɗan Abdullahi ɗan Haliru ɗan Muhammadu ɗan Haliru ɗan Aliyu ɗan Abdullahi. Ya shahara da sunan Ibnu Taimiyyah saboda kakarsa da ake kira Taimiyyah. Ana kuma ce ma sa “Majduddini”. Sannan ana ce ma sa “Numairi” saboda shi dan kabilar Banu Numairi ne.

Sannan ana ce ma sa kuma “Harrani” saboda Harrana ne garin da aka haife shi. ( Yanzu Garin Yana Cikin Ƙasar Turkey 🇹🇷).  

Sannan ana ce ma sa “Dimashki” saboda a garin Dimashka ( Damascus Syria 🇸🇾 ) ne ya girma, ya yi karatu. 

ASALINSA

Ibnu Taimiyyah ɗan asalin ƙasar Turkiyya ne. Don an haife shi a garin Harrana wadda take arewa maso gabashin ƙasar ta Turkiyyah.

Haihuwa

An haife shi ne a ranar litinin 10 ga watan Rabi’ul Awwal 661H Wanda Ya zo dai-dai da 22 Janairu 1263, Amma bayan shekaru shida sai iyayensa suka yi hijira daga ƙasar zuwa ƙasar Siriya inda suka sauka a babban birnin Dimashka, hedikwatar Sham.

Dalilin hijirar tasu kuwa shi ne kaucema fitinar ‘yan Tattar waɗanda suka auka ma garuruwan musulmi suka yawaita ɓarna da zubar da jinin bayin Allah. Game da mahaifansa kuwa, shi ɗan gidan malamai ne domin ya sami kansa a tsakanin iyaye da kakanni da ‘yan’uwa ma’abota karatu. A lokacin da za su yi hijira kuwa babu abin da ya wahalar da su kamar littafai da ke tare da su masu ɗimbin yawa, ga shi kuma suna gudun maƙiya.

Al-harran garin da aka Haifi Shaihil Islam Ibn Taimiyya

Hoto: Wikipedia

Ba domin kiyayewar Allah ba ma ba za su tsira da rayukansu zuwa Sham ( Syria 🇸🇾) ba. Isarsu ƙasar Sham ke da wuya mahaifin Ibnu Taimiyyah Shihabuddini ya fara koyarwa da wa’azi a babban masallacin Jum’ah na Dimashka wanda ake kira Al-Jami’ul A’azam masallaci mafi girma. 

Daman shi fitaccen malamin furu’a ne a mazahabar Hambaliyya. Nan take aka shugabantar da shi ga babbar makarantar hadisinnan da aka sani Darul Hadis As-Sukkariyyah, aka kuma ba shi gida a cikin makarantar in da nan ne Ɗansa Ibnu Taimiyyah ya girma. Kafin haka, kakan Ibnu Taimiyyah Majduddini sanannen malami ne da ya yi wallafe-wallafe a fannin hadisi da Usulul Fiqhi  shi ne mawallafin littafin nan na Muntakal Akhbar wanda Imamus Shaukani ya yi wa sharhi a cikin Naulul Audar. Haka ma baffansa Fakhruddini, malami ne fitacce da ya wallafa babban littafin Tafsirin Alqur’ani. 

Shi ne kuma wanda ya gaji Ibnul Jauzi a kujerarsa ta karantarwa da babban mumbarinsa na Bagadaza.

Kuma IbnuTaimiyyah ya yi karatu a wurinsa.

Mahaifa

Harran gunduma ce a gundumar lardin Şanlıurfa a ƙasar Turkiyya. Yanki ne mai faɗin kilomita 96 kuma yana da yawan mazauna 96,072 a lissafin shekarar (2022). Garin Ya na da kusan kilomita 40 (mil 25) kudu maso gabas da Urfa da kilomita 20 (mil 12) daga mashigar kan iyakar Siriya ta Akçakale.

Mahaifar Ibn Taimiyya

Hoto: Onedio

An kafa birnin Harran a wani lokaci tsakanin ƙarni na 25 zuwa 20 kafin haihuwar Annabi isa (AS) (BC), mai yiwuwa ya kafu a matsayin birnin 'yn kasuwa na Sumerian. A tsawon tarihin farko birnin Harran ya girma cikin sauri zuwa babbar cibiyar al'adu, kasuwanci da addini ta Mesopotamiya. Kuma ya sha zama babban birnin lardi sau da yawa a matsayi na biyu mafi muhimmanci ga babban birnin Assuriyawa na Assur da kanta. A lokacin rugujewar Daular Assuriya, Harran ya ɗan yi aiki a matsayin babban birnin ƙarshe na Daular Neo-Assyrian (612-609 BC).

Harran

Hoto: Holy land photos

Daular Mongol ta mamaye birnin a shekara ta 1260 kuma ta lalata kusan dukkan birnin, mutane sun bar garin har shekara zuwa ta 1271. Duk da cewa an bar Harran a matsayin sansanin soja a ƙarƙashin wasu gwamnatoci a baya, amma a cikin ƙarni na biyar da suka wuce an yi amfani da shi azaman wurin zama na wucin gadi ta wurin makiyaya na gida. Al'ummomi Harran sun koma cikin ƙauye na dindindin a cikin shekarun 1840s, amma kwanan nan Harran ya girma zuwa birni na dindindin ta hanyar ci gaban ban ruwa na aikin gona na cikin gida. Harran gundumar Turkawa ce har zuwa 1946, bayan da aka mayar da ita zuwa wani yanki na gundumar Akçakale. Ta dawo da matsayinta na gunduma a cikin shekarar 1987.

Birnin Harran

Hoto: Pinterest

A yau, babban wurin yawon buɗe ido ne na cikin gida. Garin ya shahara musamman da kiwon ƙudan zuma waɗanda ke da alaƙa da gine-ginen da suka riga suka kasance a Harran a zamanin Mesopotamiya ta dā.

Tashinsa da Iliminsa 

Ibnu Taimiyyah ya tashi a gidan ilimi kamar yadda muka gani. Ya kammala hardar Alƙur’ani tun a lokacin ƙuruciya. Sannan ya kula da sanin ilimomin Fiƙihu da Hadisi da Tafsiri da Arabiyyah.

 Tarihin Ibn Taimiyya

Hoto: Usman Abdullah Malik

Ya soma karantarwa da fatawa da rubuta littafai da tattaunawa da malamai Munazara tun bai wuce shekaru 20 Ba. Koda ya cika shekaru 30 an fara yi masa laƙabin Mujtahidi kuma “Mairaya Sunnah”. Yana da matuƙar wuya a iya siffanta baiwar da Allah ya yi wa Ibnu Taimiyyah ta fuskar ilimi. Masu ba da labarinsa na ganin kasawarsu wajen bayyana irin hikimomin da ke tattare da shi ta wannan haujin. An lisafta malaman da ya gurfana a gabansu don ɗaukar karatu aka tarar sun zarce malamai 200.

Akwai kuma littafan da ya karanta su sau da yawa a wurare daban-daban kamar Musnad na Imamu Ahmad. 

Game da nasa littafai shi kuma, Ibnu Taimiyyah ya wallafa sama da littafai hamsin a fannona daban-daban na addini, banda jananan wallafe-wallafensa da aka tara cikin Majmu’ul Fatawa mai sifili talatin da bakwai. 

Ya ishi mai karatu misali abin al’ajabi cewa, duk da yake Ibnu Taimiyyah bai wallafa Tafsirin Alƙur’ani ba, amma malamai daga bisani sun wallafa shi daga cikin littafansa. Ma’ana an tattara wuraren da ya yi sharhi akan ayoyin Alƙur’ani daga ciki littafansa a tsakankanin maganganunsa da kafa hujjojinsa, sai ga shi an samu kusan kammalallen Tafsiri mai Mujalladi huɗu. 

Mujaddadi Ibnu Taimiyyah muna iya cewa, Allah gwanin sarki ya tashi Ibnu Taimiyyah ne a wani lokaci da buƙatar irinsa ta yawaita. Don kuwa a wancan lokaci al’umma tana fama da matsaloli da rikici da tashin hankula na ciki da na waje. Daga cikin gida musulmi na fama da rabuwar kai, da yawaitar ƙungiyoyi da yaɗuwar bidi’ah da raunin ilimin furu’a.

Ga kuma lalacin da ya zo a cikin jama’a da zaluncin sarakuna da kwaɗayin malamai. Tsibbace-tsibbace da bokanci da duba sun zama gama-gari a cikin al’umma. Daga waje kuma ‘yan mishan sun kai ma musulmi farmaki, ‘yan Shi’ah masu kiran kansu Fadimawa sun haɗa kai da su. Sannan ga Tattar sun shelanta mummunan yaƙi da musulunci da musulmi a duk in da suke a wancan lokaci. 

Shaihun musulunci ya fuskanci duka waɗannan matsaloli da nufin magance su. Ya kuma samu taimakon Allah matuƙa a wajen cimma wannan burin nasa.

Mutum ne da aka suffanta shi da kaifin basira da ƙarfin ƙwaƙwalwa, har wasu ma na ganin bai taɓa sanin abu ya manta da shi ba. Yana da ƙarfin tuna ayoyin Alkur’ani da nassoshin hadissai da maganganun malamai na kowane fanni. Don haka ya kasance mai kaifin hujja wadda take yanke wuyan abokin gaba nan take.

Ga shi kuma jarumi da ba ya tsoron ko-ta-kwana. Don haka ba ya da ja da baya ga abin da ya sa gaba. Sannan yana da kwarjini a idon jama’a da kyawawan ɗabi’u da suka daɗa soyar da shi ga mutane. Ga shi mutum mai kishin gaskiya da ƙoƙarin yaɗa ta. Haɗa da halinsa na gudun duniya da rashin kula da jin daɗinta. Irin wannan malami Allah ya ɗora shi a kan kyakkyawar hanya irin ta Annabawa wane irin canji kake tsammanin al’umma ba za ta ci moriyarsa ba ta hanyarsa? 

Ɗan Taimiyyah nan take ya rurrusa aƙidun da suka zame ma musulunci tsutsar goro ta hanyar rubuce-rubucensa da wa’azozinsa da karantarwarsa. Ya kece raini a wajen wargaza aƙidun Yahudawa da na ‘Yan mishan. Ya yi faɗa da ƙungiyoyi mabiyan son zuciya irin mulhidai da zindiƙai da ‘yan Shi’ah da waɗanda suka wuce wuri a Sufanci.

Ya yi kira ga koma ma littafin Allah da Sunnar Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ba tare da ta’assubanci ga wani mutum ko ƙungiya ko mazhaba ba. 

Sa’annan ya kira sarakuna da talakawa zuwa ga yaƙar kafirai waɗanda suka keta hurumin musulmi, musamman dai Tattar. Ya kuma fita ya yi yaƙi a matsayin ɗaya daga cikin sojoji. Tare da haka kuma Ibnu Taimiyyah ya kafa wata makaranta da Allah ya yawaita almajiranta tun daga wancan zamani har zuwa yau, kuma tana ci gaba da bunƙasa har a naɗe ƙasa.

Wannan makaranta tasa tana mutunta magabatan Sahabbai da Tabi’ai da waɗanda suka biyo bayansu, da shugabannin mazhabobi, tana kuma la’akari da ra’ayoyinsu da fatawoyinsu baki ɗaya. Tana kuma rinjayar da nassi ingantacce idan ya zo daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama a kan maganar kowa kome darajarsa. 

Wannan makaranta dai tana da ɗaruruwan littafai da dubban malamai a cikinta. Dukkaninsu suna jingina kansu ga Sunnah da bin magabata ba ga shi Ibnu Taimiyyah ɗin ba. Jarabawar da Ibnu Taimiyyah ya gamu da ita yana da wuya Allah ya ɗaukaka wani bawansa ba tare da ya gamu da wata jaraba ba a rayuwarsa. Wannan ita ce sunnar Allah ga Annabawa da malamai mutanen kirki.

Shehun musulunci ya gamu da jarabce-jarabce da dama a sakamakon jihadinsa na makami da na alƙalami waɗanda suka dagula ma sa jin daɗin rayuwa. 

Zan faɗi wasu daga cikinsu a takaice kamar yadda suka zo a tarihinsa daga littattafai da dama.

A shekarar 696H ya gamu da ƙyashi daga abokan tafiya, malamai, waɗanda suka ɗauki littafinsa Al-Fatwal Hamawiyyah suka kai ƙararsa da shi a wurin mahukunta. Sun bi duk hanyoyin da suke iyawa wajen murza maganarsa da ba ta irin ma’anar da suke so su jingina ma sa. A wannan lokaci sarki Saifuddin Jagan ya goyi bayan Ibnu Taimiyyah, ya kuma husata da waɗanda suka kafa adawa da shi. Don haka wannan jarrabawa ba ta daɗe ba ta gushe.

A shekarar 705H lokacin da farin jinin Ibnu Taimiyyah ya gama bayyana, bayan an ga rawar da ya taka a yaƙin da aka yi da Tattar, har kuma ya samu kusanci da hukuma abin da ya ba shi damar sa a kawar da wasu ɓarnace-ɓarnace. Nan take sai ƙurjin hassada ya sake tashi a zukatan wasu malamai daga cikin sufaye.

Sai wani malami da ake kira Nasrul Mambiji da wani malami bamalike ana ce ma sa Ibnu Makhluf suka tafi hedikwatar masarauta da ke ƙasar Masar ( Egypt 🇪🇬 ) su ka kai ƙarar Ibnu Taimiyyah suna tuhumar sa da gurɓata aƙidun jama’a.

Suka kafa hujja da littafinsa na Al-Akidatul Wasiziyyah. A nan ma sarki ya ba da umurni aka zaunar da shi tare da manyan malamai in da aka karance littafin nasa, daga ƙarshe kuma aka barrantar da shi daga saɓa ma magabata.

Sai ma a wannan karon ya samu takardar yabo daga Sarkin Musulmi. Wata ɗaya bayan faruwar wannan, sai waɗannan malaman suka sa sarki ya rubuta ma sa wata takarda ana neman sa da zuwa Misra ( Egypt 🇪🇬) don ya bayyana a gaban sarki. A wannan karon da tuhumar yana neman sarauta! 

An dai zaunar da shi a gaban Ibnu Makhluf don ya yanke ma sa hukunci, abin da ɗan Taimiyyan ya ƙi yarda da shi, kasancewar shi ne abokin mai husumar da ya kai ƙararsa.

Shehul Islami sai da ya share wata goma sha biyu cif a gidan kurkuku  kafin a nemi ya fita, in da shi kuma ya ƙi fita ya ce, sai an bayyana ma sa laifinsa. Daga ƙarshe ya fita daga kurkukun bayan ya cika watanni goma sha biyar da sati biyu da kwana ɗaya bisa ga nacewar wani basaraken garinsu.

Wata bakwai bayan fitowarsa sai aka sake mayar da shi a cikin watan Shawwal na 707H saboda ya ci gaba da zama a Masar mutane na amfana da shi. A wannan karon sai ya kasance mutane suna tururuwa a gidan kaso don gaishe shi da yin fatawa a wurinsa, abin da ya daɗa cinna wutar gaba a tsakaninsa da waɗanda ke bibiyarsa da baƙar aniya. 

Bayan fitowarsa ma, ɗan Taimiyyah bai fasa abin da yake yi na karantarwa da fallasa miyagun aƙidu ba. Wannan ya sa aka ɗauke shi daga Alkahira zuwa Iskandariyya da nufin ya haɗu da ‘yan dabar garin su kashe shi.

Ana haka ne sai aka samu canjin gwamnati lokacin da sarki Muhammad ɗan Kalawun ya sake koma ma kujerar sarauta sai ya mayar da Shehul Islami zuwa hedikwatar ta Masar. Daga nan kuma suka fita a shekarar 712H da nufin yaƙar kafiran Tattar, sai Allah ya mayar da maƙiyan garuruwansu ba tare da an yi yaƙi ba. Don haka, sai Ibnu Taimiyyah ya koma gida Sham, in da ya haɗu da tarba wanda ba a taɓa ganin irinta ba!

Bayan ya yi shekara bakwai da sati bakwai a ƙasar Masar tun wancan kiran da aka yi masa, ko bayan komawarsa gida Shehul Islami ya ci gaba da samun matsaloli da malamai masu ƙaramin sani da taurin kai. Kamar yadda suka yi caa akansa wai don ya ce, in mutum ya yi rantsuwar saki kaffara kawai zai yi, aurensa na nan.

Haka ma don cewar da ya yi saki uku na komawa ɗaya idan an yi su zama guda. Waɗannan malamai ba su samu sukuni ba sai da suka sa aka hana shi fatawa a shekarar 719H. 

A shekara ta 720H aka sake iza ƙeyar babban malamin zuwa gidan kaso in da ya share wata biyar da kwana goma sha takwas. 

A shekara ta 726H wasu Alƙalai sun tsoma bakinsu a cikin rikicin Ibnu Taimiyyah da maƙiyansa, in da aka wallafa wata fatawa ta ƙarya aka jingina ta gare shi, wai ya haramta ziyarar kabarin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da na sauran Annabawa, alhalin shi kuwa ya rarrabe tsakanin ziyararsu ne ita kaɗai da kuma haɗa ta da yin tafiyayya. Ya labarta saɓanin magabata a kanta, sannan ya nuna karkata ga hanawa idan ya kasance an yi tafiyayya saboda ita. Ya kuma bayyana hujjojinsa na ingantattun hadissai. 

Wannan rikicin ma dai sai da ya sake mayar da wannan bawan Allah a gidan maza, in da ya samu damar da ya yawaita wallafe-wallafe gami da bautar Allah Ta’ala. 

A shekara ta 728H aka fitar da duk littafan da ke tare da shi da alkalumma da tawadar da aka samu a wurinsa, saboda wani malami da ake kira Ikhna’i ya kai karar sa, don ya yi ma sa raddi, kuma wai ya jahiltar da shi.

A nan ya zama dole Ibnu Taimiyyah ya haƙura ya duƙufa ga zikiri da sallah da karatun Alkur’ani da yake waɗannan suna a kansa tun zamanin ƙuruciya. 

RASUWARSA 

Ya fara rashin lafiya a farkon Satumba 1328.

Allah ya karɓi ransa a gidan kurkuku na birnin Dimashka ( Damascus Syria 🇸🇾 ) yana da shekaru 67 waɗanda suke cike da karantarwa da haƙuri da jihadi. Ya rasu kafin wayewar garin litinin 20 ga watan Zul Qi’ida 728H. Wanda Yazo dai-dai da 26 Satumba 1328. 

Da wannan labari ya isa ga jama'a, sai aka yi ta nuna goyon bayansa ga jama'a. Bayan da hukumomi suka ba da izini, an ba da rahoton cewa dubban mutane sun zo don nuna girmamawa. Sai suka taru a cikin Kagara suka yi jerin gwano har zuwa masallacin Umayyawa. An gudanar da sallar jana’izar a cikin kagara wanda malami Muhammad Tammam ya yi, kuma an yi na biyu a masallacin. An yi sallar jana’iza ta uku kuma ta ƙarshe ta ɗan’uwan Ibn Taimiyyah, Zainul-Din. An binne shi a Damascus, a Maqbara Sufiyya ("maƙabartar Sufaye"). An binne ɗan uwansa Sharafuddin a maƙabartar da ke gabansa.

An ruwaito cewa maza dubu ɗari biyu da mata dubu goma sha biyar zuwa goma sha shida ne suka halarci sallar jana'izarsa. Ibn Kathir ya ce a tarihin Musulunci, jana'izar Ahmad bn Hanbal ne kaɗai ya samu halartar kamar Wannan taron. 

IYALI 

Bai yi aure ba ballantana ya bar zuri’a. Bai kuma taɓa furta kalma ɗaya da take nuna rashin sha’awarsa ga auren ba. 

To, ko me ya hana shi cin moriyar

wannan Sunnah?

Sanin gaibu sai Allah.

Ɗalibai 

Da yawa daga cikin ɗaliban Ibn Taimiyya sun zama malamai a nasu ɓangaren.  Ɗalibansa sun fito ne daga wurare daban-daban kuma sun kasance a makarantu daban-daban (mahabbai).  Shahararrun ɗalibansa su ne Ibn Qayyim Al-Jawziyya da Ibn Kathir. Sauran ɗalibansa sun haɗa da: 

1, Al-Dhahabi

2, Al-Mizzi

3, Ibn Abdil-Hadi

4, Ibn Muflih

5, ’Imad al-Din Aḥmad al-Wasiti

6, Najm al-Din al-Tufi

7, Al Ba'labakki

8, Al Bazzar

9, Ibn Qadi al-Jabal

10, Ibn Fadlillah al-Amri

11, Muhammad Ibn Al-Manj

12, Ibn Abdus-Salam al-Batti

13, Ibn al-wardi

14, Umar al-Harrani

Karanta Sauran anan»